Затрахаться
(Zatrahatsya)- Çok yorulmak, canı çıkmak, tükenmek (Fiziksel veya zihinsel aşırı yorgunluk): Yoğun çalışma, koşturmaca veya zorlu bir iş sonucunda enerjinin tamamen tükenmesi durumu.
1. Örnek Cümle:- Я сегодня так затрахался на работе, что даже говорить не могу. [ya si-vod-nya tak za-tra-hal-sa na ra-bo-ti, şto da-je ga-va-rit' ni ma-gu]
- Bugün işte o kadar canım çıktı ki konuşamıyorum bile.
2. Örnek Cümle:- Мы затрахались тащить этот тяжёлый шкаф на пятый этаж без лифта. [mı za-tra-ha-lis' ta-şşit' e-tat ti-jo-lıy şkaf na pya-tıy e-taj bis lif-ta]
- Asansörsüz beşinci kata bu ağır dolabı taşımaktan anamız ağladı.
- Bıkmak, usanmak, gına gelmek (Bir durumdan veya kişiden bezmek): Tekrar eden, can sıkıcı veya yorucu bir durum karşısında sabrın kalmaması.
1. Örnek Cümle:- Я затрахался слушать твои вечные жалобы и нытьё. [ya za-tra-hal-sa slu-şat' tva-i vyeç-nı-ye ja-la-bı i nı-tyo]
- Senin bitmek bilmeyen şikayetlerini ve mızmızlanmalarını dinlemekten gına geldi artık.
2. Örnek Cümle:- Он уже затрахался переделывать один и тот же отчёт по сто раз. [on u-je za-tra-hal-sa pi-ri-dye-lı-vat' a-din i tot je at-çyot pa sto ras]
- Aynı raporu yüz kere yeniden düzeltmekten bıktı usandı artık.
- Sikilmekten bitap düşmek / Darbe almaktan, hırpalanmaktan tükenmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Затрахаться
Latin Transkripsiyonu: Zatrahatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-tra-hat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada bir eylemin başlangıcını veya bir sınır noktasına, aşırılığa ulaştığını bildiren за- [za] öneki, gürültü çıkarmak, çarpmak, vurmak anlamına gelen yansıma kökenli трахать [tra-hat] fiili ve eylemin özneye yönelik olduğunu belirten dönüşlülük eki -ся [-sa] birleşerek bu yapıyı oluşturmuştur. Tarihsel süreçte, darbe bildiren ve fiziksel bir sarsıntıyı anlatan трахать [tra-hat] fiili, Sovyet döneminin kentsel argosunda cinsel birleşme eylemini tanımlayan örtmece bir kelime haline gelmiştir. Bu bağlamda затрахаться [za-tra-hat-sa] kelimesi, kelime anlamı olarak fazlasıyla hırpalanmak, hırpalanmaktan tükenmek veya cinsel eylemin aşırılığından ötürü bitap düşmek anlamına gelirken, zamanla soyutlaşarak genel bir zihinsel ve fiziksel tükenmişlik durumunu anlatır hale gelmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus dilinin gayriresmi ve kaba tabakasında, aşırı yorgunluk ve bıkkınlığı ifade etmek için kullanılan en yaygın kelimelerden biri заебаться [za-yi-bat-sa] fiilidir. Ancak bu kelime, Rusçanın en ağır ve tabu kabul edilen küfür köklerinden biri olan ебать [yi-bat] fiiline dayandığı için kamusal alanda kullanımı ciddi sosyal yaptırımlara tabidir. Bu dilsel sansürü aşmak ve benzer bir duygusal yoğunluğu daha az tabu bir dille ifade etmek amacıyla, yirminci yüzyılın ikinci yarısında затрахаться [za-tra-hat-sa] fiili yaygın bir alternatif haline gelmiştir. Bu kelime, kaba ve argo bir nitelik taşımaya devam etse de, en ağır küfür kategorisinde yer almaz. Özellikle Sovyetler Birliği'nin son dönemlerinde ve post-Sovyet süreçte öğrenciler, ofis çalışanları ve işçiler arasında iş yükünün, bürokrasinin veya günlük hayatın getirdiği zihinsel ve fiziksel tükenmişliği anlatmak için standart bir argo kalıbına dönüşmüştür. Kelime, bireyin üzerinde kurulan sistemik baskıyı, bitmek bilmeyen görevleri ve bıkkınlığı isyan yüklü ama nispeten yumuşatılmış bir kaba dille dışa vurmasını sağlar.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.