Засикиваться
(Zasikivatsya)- Üstünü başını çişe bulamak (Sidiğiyle kirletmek): Kontrolsüzce işemek veya sızıntı sebebiyle elbiselerini idrarla kirletmek.
1. Örnek Cümle:- Он так напился вчера, что начал засикиваться прямо в штаны. [on tak na-pil-sa fçi-ra, şto na-çal za-si-ki-vat-sa pra-ma f şta-nı]
- Dün o kadar çok sarhoş oldu ki doğrudan pantolonuna işemeye (çişe bulanmaya) başladı.
2. Örnek Cümle:- Старик уже не контролирует себя и постоянно засикивается. [sta-rik u-je ni kan-tra-li-ru-yet si-bya i pas-ta-yan-na za-si-ki-vat-sa]
- İhtiyar artık kendini kontrol edemiyor ve sürekli üstünü başını çişe buluyor.
- Korkudan altına kaçırmak (Mecazi): Aşırı korku durumunda kontrolünü kaybedip paniklemek.
1. Örnek Cümle:- От одного его вида враги начинают засикиваться. [at ad-na-vo yi-vo vi-da vra-gi na-çi-na-yut za-si-ki-vat-sa]
- Sırf onun görünüşünden bile düşmanlar korkudan altına kaçırmaya başlıyor.
- Sidikle kirlenmek / Kendi çişine bulanmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Засикиваться
Latin Transkripsiyonu: Zasikivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-si-ki-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçada gayriresmi ve çocuksu dilde çiş yapmak anlamına gelen сикать [si-kat'] eylemine dayanmaktadır. Bu kök, sıvının akış sesini taklit eden yansımalı bir yapıya sahiptir. Sözcüğün başına gelen за- [za-] öneki, eylemin bir nesneyi tamamen kaplaması, kirletmesi veya eylemin başlangıcını yoğunlaştırması anlamını katar. Gövdedeki -ива- [-i-va-] eki eylemin süreklilik ve tekrarlanabilirlik bildiren şimdiki/geniş zaman yapısını kurarken, en sonda yer alan dönüşlülük eki -ся [-sya] ise eylemin öznenin doğrudan kendisine yönelik olduğunu veya özne üzerinde gerçekleştiğini belirtir. Bu morfolojik birleşim sonucunda kelime tam olarak "kendi kendini idrarla kirletmek, üstünü başını çişe bulamak" anlamına ulaşır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Gündelik sokak dilinde ve kaba konuşma jargonunda bu ifade, bireyin fiziksel veya psikolojik zayıflığı nedeniyle idrar kontrolünü kaybetmesini tanımlamak amacıyla kullanılır. Kelimenin kökeni olan сикать [si-kat'] kelimesi aslında ağır bir küfür olmamasına rağmen, ön ek ve dönüşlülük ekleriyle türetilen засикиваться [za-si-ki-vat-sa] formu yetişkinler için kullanıldığında oldukça aşağılayıcı ve küçük düşürücü bir anlama bürünür. Özellikle alkol komasına giren, aşırı derecede sarhoş olan veya uyuşturucu madde etkisi altında kendinden geçen kişilerin durumunu tasvir etmek için tercih edilir. Bunun yanı sıra, yaşlılık veya hastalık sebebiyle idrar kaçırma durumlarında da kaba ve alaycı bir üslupla kullanılır. Sosyal hiyerarşinin çok katı olduğu yeraltı dünyası ve hapishane kültürü gibi ortamlarda, kişinin kendi bedenini kontrol edemeyip altına kaçırması, fiziksel acizliğin ve statü kaybının en uç noktası olarak görülür; bu sebeple kelime, muhatabı zayıf göstermek amacıyla ağır bir hakaret öğesi olarak da işlev görür. Mecazi olarak ise bir tehdit veya korku karşısında aşırı panikleyip "korkudan altına kaçırmak" durumunu ifade eder.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).