Засикаться
(Zasikatsya)- Üstünü çişle kirletmek / İşeyip batırmak (Fiziksel durum): Birinin kazara veya sarhoşluk, halsizlik gibi sebeplerle kendi giysilerine veya yatağına işemesi.
1. Örnek Cümle:- Он так напился, что засикался прямо в штаны. [on tak na-pil-sya, şto za-si-kal-sya prya-ma v şta-nı]
- O kadar çok içti ki doğrudan pantolonuna işeyip batırdı.
2. Örnek Cümle:- Ребёнок опять засикался, надо поменять ему одежду. [ri-byo-nak a-pyat' za-si-kal-sya, na-da pa-mi-nyat' ye-mu a-dej-du]
- Çocuk yine üstünü çiş yaptı, kıyafetlerini değiştirmek gerek.
- Korkudan altına işemek (Mecazi/Argo): Çok büyük bir tehlike, tehdit veya panik karşısında dehşete düşmek, korkudan ne yapacağını şaşırmak.
1. Örnek Cümle:- Когда они услышали выстрелы, они чуть не засикались от страха. [kag-da a-ni us-lı-şa-li vıs-tri-lı, a-ni çut' ni za-si-ka-lis' at s-tra-ha]
- Silah seslerini duyduklarında korkudan neredeyse altlarına işeyeceklerdi.
- Çişle pislenmek / Üstüne işeyip batırmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Засикаться
Latin Transkripsiyonu: Zasikatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-si-kat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada eylemin tamamlandığını, bir şeye bütünüyle maruz kalındığını veya kirletildiğini belirten за- [za] öneki ile hafif/çocuksu dilde çiş yapmak anlamına gelen сикать [si-kat'] fiilinin birleşiminden türetilmiştir. Fiilin sonundaki dönüşlülük eki olan -ся [-sya] ise eylemin doğrudan öznenin kendisine yönelik olduğunu gösterir. Kelimenin kökü olan сикать [si-kat'] eylemi, sıvının akış sesini taklit eden yansımalı (onomatopoeic) сиканье [si-kan-ye] sözcüğünden gelir. Tarihsel olarak daha ağır ve kaba olan ссать [ssat'] fiilinin daha yumuşatılmış veya çocuksu bir türevi olarak şekillenmiş olsa da, önüne за- [za] öneki alıp dönüşlü hale geldiğinde kaba bir sokak argosuna dönüşür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Gündelik Rusçada ve sokak argosunda bu ifade, bir kişinin kontrolsüzlük, aşırı sarhoşluk, yaşlılık ya da uykuda kaçırma sebebiyle kendi üstünü idrarla kirletmesi durumunu anlatır. Kelime her ne kadar çocuk diline ait bir kökten türemiş olsa da, yetişkinler için kullanıldığında aşağılayıcı, alaycı ve küçük düşürücü bir anlam kazanır. Özellikle sokak jargonunda ve alt kültürlerde bir kişinin "засиканный" [za-si-kan-nıy] (üzerine işenmiş, çişli) olarak nitelendirilmesi, onun kişisel temizliğine dikkat etmeyen, iradesiz veya toplumsal olarak dışlanmış biri olduğunu ima eder. Mecazi bir düzlemde ise bu fiil, aşırı korku ve panik anlarında kişinin kontrolünü yitirmesini tarif etmek amacıyla "korkudan altına kaçırmak" anlamında da sıklıkla kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).