Пугаться поротой задницей
(Pugat'sya porotoy zadnitsey)- Geçmişteki acı tecrübeler nedeniyle aşırı korkak veya temkinli olmak (Sütten ağzı yanıp yoğurdu üfleyerek yemek): Daha önce yaşanan başarısızlıklar veya çekilen acılar yüzünden en ufak riskte bile paniğe kapılmak, aşırı şüpheci ve korkak davranmak.
1. Örnek Cümle:- Он после того банкротства каждого контракта боится, пугается поротой задницей. [on pos-li ta-vo ban-krot-stva kaj-da-va kan-trak-ta ba-it-sa, pu-gat'-sa po-ra-tay zad-ni-tsey]
- O iflastan sonra her sözleşmeden korkuyor; sütten ağzı yandı bir kere, en ufak şeyden nem kapıyor.
2. Örnek Cümle:- Не надо пугаться поротой задницей, прошлые ошибки не значат, что новое дело провалится. [ni na-da pu-gat'-sa po-ra-tay zad-ni-tsey, proş-lı-ye a-şip-ki ni zna-çat, şto no-va-ye dye-la pra-va-lit-sa]
- Geçmişteki acı tecrübelerin esiri olup korkaklık yapma; geçmişteki hatalar bu yeni işin de batacağı anlamına gelmez.
- Kırbaçlanmış kıçla korkmak / Dayak yemiş popoyla ürkmek.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Пугаться поротой задницей
Latin Transkripsiyonu: Pugatsya porotoy zadnitsey
Okunuşu ve Vurgu: [pu-gat'-sa po-ra-tay zad-ni-tsey]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
İfade üç temel kelimenin birleşiminden oluşur: Korkmak anlamına gelen пугаться [pu-gat'-sa] fiili, kırbaçlanmış, dövülmüş veya hırpalanmış anlamına gelen поротый [po-ra-tıy] sıfatı ve popo, kıç, göt anlamına gelen задница [zad-ni-tsa] kelimesinin araç durumu (instrumental case) formu olan задницей [zad-ni-tsey]. Tarihsel olarak пороть fiili, Rusçada özellikle ceza amacıyla kırbaçla, sopayla veya ince dallarla dövme eylemini tanımlar. Deyim, doğrudan "kırbaçlanmış bir kıçla korkmak/korkutulmak" anlamına gelir ve canı önceden çok yanmış bir uzvun en ufak bir tehdit karşısında gösterdiği aşırı hassasiyeti tasvir eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu deyim, Rus halk kültüründe ve özellikle alt sınıf dilinde, geçmişte yaşanan acı ve travmatik deneyimlerden ötürü kişinin aşırı temkinli, korkak veya şüpheci hale gelmesini anlatan son derece kaba ama bir o kadar da ekspresif bir halk deyişidir. Türkçedeki "sütten ağzı yanan yoğurdu üfleyerek yer" atasözünün sokak jargonundaki argo ve kaba eşdeğeridir. Rusya'da gerek Çarlık döneminde serflere uygulanan bedensel cezalar gerekse Sovyet dönemindeki ceza infaz kampları (Gulag) ve ev içi şiddet pratikleri, fiziksel cezalandırmayı toplumsal hafızanın derinlerine kazımıştır. Kırbaç cezasına çarptırılmış ve kıçı yaralar içinde kalmış bir mahkum veya köylü, bir sonraki ceza ihtimalinde en ufak bir fısıltıdan bile irkilir. Deyim, bu tarihsel gerçeklikten süzülerek günümüz Rusça argosunda, geçmişte bir konuda başarısızlığa uğramış, aldatılmış veya zarar görmüş birinin, yeni durumlarda aşırı panik yapmasıyla alay etmek amacıyla kullanılmaktadır.
4. KAYNAKÇA
- Dal, V. I. (1863-1866). Толковый словарь живого великорусского языка (Yaşayan Büyük Rus Dilinin Açıklamalı Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).