Засирать
(Zasirat')- Fiziksel olarak aşırı kirletmek, sıçıp batırmak, darmadağın etmek: Bir yaşam alanını, çevreyi veya bir eşyayı çöple, pislikle doldurarak kullanılamaz veya iğrenç hale getirmek.
1. Örnek Cümle:- Вы опять засираете всю кухню, убирайте за собой! [vı a-pyat' za-si-ra-ye-tye fsyu kuh-nyu, u-bi-ray-tye za sa-boy]
- Yine bütün mutfağın içine sıçıyorsunuz, arkanızı temizleyin!
2. Örnek Cümle:- Не надо засирать парк, выбрасывай мусор в урну. [nye na-da za-si-rat' park, vı-bra-sı-vay mu-sar v ur-nu]
- Parkın içine sıçıp batırmaya gerek yok, çöpü kutuya at.
- Kafasını karıştırmak, yalanlarla doldurmak, beynini sikmek (Özellikle "засирать мозги" kalıbında): Birine sürekli boş, yalan, manipülatif veya gereksiz bilgiler vererek düşünme yetisini bozmak.
1. Örnek Cümle:- Хватит засирать мне мозги своими глупыми сплетнями! [hva-tit za-si-rat' mnye maz-gi sva-i-mi glu-pı-mi splyet-nya-mi]
- Aptal dedikodularınla kafamı sikmeyi bırak artık!
2. Örnek Cümle:- Телевизор только засирает людям мозги. [tye-lye-vi-zar tol'-ka za-si-ra-yet lyu-dyam maz-gi]
- Televizyon sadece insanların beynini yıkıyor.
- Kötülemek, bok atmak, çamur atmak: Bir kişi, ürün, fikir veya durum hakkında sürekli olumsuz, aşağılayıcı konuşarak onun değerini veya itibarını düşürmek.
1. Örnek Cümle:- Зачем ты засираешь его работу? Он же старался. [za-çem tı za-si-ra-yeş ye-vo ra-bo-tu? on je sta-ral-sya]
- Niye onun işine bok atıyorsun? Adam uğraştı o kadar.
2. Örnek Cümle:- Они только и умеют, что засирать чужие идеи. [a-ni tol'-ka i u-me-yut, şto za-si-rat' çu-ji-ye i-de-i]
- Onların tek bildiği başkalarının fikirlerine çamur atmak.
- Sıçıp batırmak / Üstüne sıçmak / Bok etmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Засирать
Latin Transkripsiyonu: Zasirat'
Okunuşu ve Vurgu: [za-si-rat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada dışkılamak, sıçmak anlamına gelen kaba ve argo eylem срать [srat] kökünden türetilmiştir. Bu kökün önüne, bir eylemin bir yüzeyi tamamen kapladığını, bir şeye zarar verdiğini veya bir süreci tamamladığını ifade eden за- [za-] ön eki getirilmiştir. Kelimenin tarihsel kökeni Proto-Slavca *serati kökenine kadar uzanmaktadır. Kelime kelimesine çevrildiğinde 'her tarafına sıçmak', 'sıçarak berbat etmek' anlamına gelen bu ifade, zamanla sadece fiziksel dışkılamayla sınırlı kalmayıp her türlü kirletme, bozma ve tahrip etme eylemini kapsayan geniş bir mecazi anlama kavuşmuştur.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve günlük argoda засирать [za-si-rat] fiili son derece yaygın ve çok işlevlidir. Bu kelime, toplumsal düzende hem fiziksel alanların tahribatını hem de zihinsel/sosyal manipülasyonları tanımlamak için kullanılır. Geleneksel hapishane argosu olan феня [fe-nya] içinde de bir koğuşu kirletmek veya bir mahkumun arkasından konuşarak itibarını 'boklamak' anlamlarında kendine yer bulmuştur. Günümüz modern Rusçasında ise kelime üç temel sosyal düzlemde yaşar. İlk düzlemde, fiziksel bir mekanı, odayı veya çevreyi aşırı derecede çöple doldurmak, temiz tutmamak anlamında kullanılır. İkinci ve en yaygın düzlemde ise zihinsel bir manipülasyonu ifade eden засирать мозги [za-si-rat maz-gi] (beyni bokla doldurmak/beyni sikmek) deyimiyle karşımıza çıkar; bu deyim medyanın, politikacıların veya dırdır eden birinin bireyin zihnini gereksiz veya manipülatif bilgilerle bulandırmasını tanımlar. Üçüncü düzlemde ise bir kişiyi, projeyi veya emeği haksız yere, sırf kıskançlık veya kötü niyetle aşağılamak, çamur atmak anlamında sosyal ilişkileri sabote etme eylemi olarak kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).