Замандохиваться
(Zamandohivatsya)- Aşırı yorulmak, canı çıkmak, bitap düşmek (Fiziksel veya zihinsel tükeniş): Yoğun iş temposu, zorlu yaşam şartları veya uzun süren bezdirici bir süreç yüzünden tamamen gücünü kaybetmek.
1. Örnek Cümle:- Я каждый день замандохиваюсь на этой работе так, что жить не хочется. [ya kaj-dıy dyen' za-man-do-hi-va-yus' na e-tay ra-bo-ti tak, şto jit' ni ho-çit-sa]
- Her gün bu işte o kadar çok canım çıkıyor ki yaşamak bile istemiyorum.
2. Örnek Cümle:- Ну что, замандохался уже дрова рубить? [nu şto, za-man-do-hal-sa u-je dra-va ru-bit']
- Ee, odun yarmaktan şimdiden anan ağladı (götün dağıldı) mı?
- Manda (kadın cinsel organı) kökünden türetilerek; canı çıkana kadar yorulmak, canı çıkmak.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Замандохиваться
Latin Transkripsiyonu: Zamandohivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-man-do-hi-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en yaygın ve ağır küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organını ifade eden манда [man-da] kelimesinden türetilmiştir. Kelime morfolojik olarak; eylemin aşırılığını, tamamlandığını veya bir durumun içine tamamen girildiğini belirten за- [za-] ön eki, dişil anatomik kök манда [man-da], eyleme süreklilik kazandıran -ива- [-i-va-] eki ve dönüşlülük bildiren -ся [-sya] son ekinin birleşmesiyle oluşmuştur. Dilbilimsel açıdan bu yapı, bedensel ve cinsel terimlerin aşırı fiziksel yorgunluk, tükenmişlik ve yıpranma durumlarını tasvir etmek üzere fiilleştirildiği tipik bir sokak argosu modelidir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus halk kültüründe ve gündelik sokak dilinde ağır iş koşulları, monoton işler veya içinden çıkılamaz bürokratik engeller karşısında yaşanan aşırı yorgunluk hissi, sıklıkla cinsel anatomik köklere sahip fiillerle ifade edilir. Benzer mantıkla türetilen заебаться [za-ye-bat-sa] veya запиздеться [za-piz-det-sa] gibi, замандохиваться [za-man-do-hi-vat-sa] da bireyin fiziksel veya zihinsel olarak tamamen tükenmesini, tabiri caizse "canının çıkmasını" ya da "götünün dağılmasını" betimler. Bu kelime, Sovyetler Birliği dönemindeki ağır sanayi, şantiye ve tarım işçileri arasında popülerlik kazanmış, daha sonra kentsel gençlik ve işçi sınıfı argosuna yerleşmiştir. Kelimenin temelinde, yapılan işin kişiyi fiziksel olarak yıpratarak adeta anatomik bir deformasyona uğratması benzetmesi yatmaktadır. Ağır ve kaba bir ifade biçimi olduğu için resmi ve kamusal alanlarda kullanılması tabudur; ancak yakın arkadaş gruplarında veya iş ortamında çekilen çilenin boyutunu abartılı ve isyankar bir tonda göstermek için sıkça tercih edilir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.