1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: замандиться
Latin Transkripsiyonu: Zamanditsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-man-dit-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu fiil, Rusçadaki en eski ve en yaygın kaba anatomi terimlerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen манда [man-da] kelimesinden türetilmiştir. Kelime, bir eylemin başladığını, aşırıya kaçtığını veya bir duruma saplanıp kalındığını belirten за- [za] ön eki ve dönüşlü fiil yapıcı olan -иться [-itsya] soneki ile birleşmiştir. Rusçanın argo yapısında anatomik kökenli kaba kelimelerin, zihinsel süreçler veya iletişim eylemleri (konuşmak, yalan söylemek, saçmalamak gibi) için yeni fiiller türetmekte kullanılması yaygın bir dilsel mekanizmadır. Benzer şekilde пизда [piz-da] kökünden türeyen пиздеть [piz-det] (saçmalamak, yalan söylemek) fiili de bu duruma örnektir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Kelimenin standart dildeki karşılığı, konuşurken kendini kaybetmek, çok fazla konuşup zamanı unutmak veya yorgunluktan saçmalamaya başlamak anlamına gelen заговориться [za-ga-va-rit-sya] fiilidir. Sosyokültürel açıdan bu kelime, muhatabın çok uzun, gereksiz ve bıktırıcı şekilde konuştuğunu, konudan saptığını veya tamamen saçmaladığını sert ve aşağılayıcı bir tonda ifade etmek için kullanılır. Özellikle sokak jargonunda, askeri ortamlarda ve hiyerarşik alt-üst ilişkisinin kaba bir dille yürütüldüğü yeraltı kültüründe, bir kişinin boş konuşmasını kesmek veya onunla alay etmek amacıyla tercih edilir. Kadın cinsel organına atıfta bulunan bir kökten türetildiği için oldukça kaba bir tona sahiptir ve resmi ya da kamusal alanlarda kullanımı kesinlikle tabudur.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.