1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Замандалиться
Latin Transkripsiyonu: Zamandalit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [za-man-da-lit-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu fiil, Rusça kaba anatomik argoda kadın cinsel organını tanımlayan ve dilin en yaygın küfür köklerinden biri olan манда [man-da] kelimesinden türetilmiştir. Kelimeye eklenen за- [za-] ön eki, eylemin başladığını, tamamlandığını veya bir sınıra ulaştığını gösterir; -ся [-sya] dönüşlülük eki ise eylemin özneye yönelik olduğunu belirtir. Rusçanın zengin morfolojik yapısı sayesinde, anatomik küfür kökleri sıklıkla hareket, kaçış, kaybolma veya mahvolma bildiren fiillere dönüştürülür. Kelimenin kökenindeki kaba anlam zamanla soyutlaşarak, fiziksel olarak bir yere siktir olup gitmek veya ortadan kaybolmak anlamını kazanmıştır.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Rus sokak argosunda ve yeraltı dilinde, cinsel organlara atıfta bulunan köklerden türetilen fiiller, standart dildeki sıradan eylemleri aşırı derecede vurgulu, kaba ve tepkisel hale getirmek için kullanılır. Örneğin, gitmek veya kaçmak eylemi için съебаться [sye-bat-sya] veya упиздовать [u-piz-da-vat'] kelimeleri nasıl kullanılıyorsa, замандалиться [za-man-da-lil-sya] da benzer bir anlamsal düzlemde yer alır. Bu kelime, bir kişinin arkasında açıklama bırakmadan, aniden, genellikle sorumsuzca veya gizlice bir yere kaçmasını, tüymesini tarif eder. Aynı zamanda bir nesnenin bulunamayacak şekilde ortadan kaybolması durumunda da kullanılır. Sovyet sonrası dönemde, özellikle gençlik argosunda ve kaba günlük konuşmada, resmiyete ve otoriteye karşı bir tür dilsel başkaldırı olarak bu ve benzeri kelimelerin kullanımı yaygınlaşmıştır.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.