Закакиваться
(Zakakivatsya)- Korkudan altına sıçmak (Aşırı korkmak, tırsmak): Bir tehlike, tehdit veya baskı karşısında paniğe kapılmak, cesaretini kaybetmek.
1. Örnek Cümle:- Когда он увидел полицию, сразу начал закакиваться. [kag-da on u-vi-del pa-li-tsi-yu, sra-zu na-çal za-ka-ki-vat-sa]
- Polisi görünce hemen altına sıçmaya başladı.
2. Örnek Cümle:- Не надо перед ним закакиваться, он ничего тебе не сделает. [nye na-da pye-red nim za-ka-ki-vat-sa, on ni-çi-vo tye-bye nye sdye-la-yet]
- Onun karşısında altına sıçmana gerek yok, sana hiçbir şey yapamaz.
- Sıçıp batırmak (Başarısız olmak, rezil olmak): Önemli bir işi, sınavı veya görevi berbat etmek, eline yüzüne bulaştırmak.
1. Örnek Cümle:- Опять ты закакался на самом простом вопросе! [a-pyat' tı za-ka-kal-sa na sa-mam pras-tom vap-ro-sye]
- En basit soruda yine sıçıp batırdın!
2. Örnek Cümle:- Они полностью закакались с этим проектом. [a-ni pol-nas-tyu za-ka-ka-lis' s e-tim pra-yek-tam]
- Bu projeyle tamamen sıçıp batırdılar.
- Üstünü başını bok etmek (Kirlenmek): Fiziksel olarak dışkı veya çamur gibi pis şeylerle kirlenmek.
1. Örnek Cümle:- Собака выбежала в грязь и вся закакалась. [sa-ba-ka vı-bye-ja-la f gryas' i fsya za-ka-ka-las']
- Köpek çamura koştu ve her yerini bok etti.
- Kendi üzerine kaka yapmak / Kaka ile kaplanmak / Altına sıçmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Закакиваться
Latin Transkripsiyonu: Zakakivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-ka-ki-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, çocuk dilinden yetişkin argosuna sızmış olan ve kaka yapmak anlamına gelen какать [ka-kat'] fiil kökünden türetilmiştir. Proto-Slavca *kakati kökenine dayanan bu fiil, neredeyse tüm Hint-Avrupa dillerinde benzer ses yansımalarıyla mevcuttur. Fiilin başına gelen за- [za-] ön eki, bir eylemin tamamlanmasını ve nesnenin tamamen o eylemin sonucuna maruz kalarak kaplanmasını (bu bağlamda dışkıyla pislenmesini) ifade eder. Sona gelen dönüşlülük eki -ся [sya] ise eylemin kişinin kendisine yönelik gerçekleştiğini belirtir. Benzer bir kaba argo karşılığı olan обсираться [ap-si-rat-sa] kelimesine kıyasla daha yumuşak, çocuksu bir kökten gelse de yetişkin dilinde son derece alaycı, küçümseyici ve aşağılayıcı bir tona sahiptir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak kültürü ve gündelik argosunda, dışkılama eylemiyle ilişkili tüm kelimeler ve defekasyon metaforları, genellikle başarısızlık, aşırı korku, panik ve sosyal statü kaybını ifade etmek için kullanılır. Kişinin mecazi anlamda altına sıçması veya rezil rüsva olması, Rusça argo sisteminde yapısal bir yere sahiptir. Закакиваться [za-ka-ki-vat-sa] fiili, muhatabı küçümsemek, onun korkaklığını veya beceriksizliğini çocuksu bir kelime seçimiyle yüzüne vurarak onu daha da aciz duruma düşürmek amacıyla kullanılır. Bu kelime, hapishane argosu olan феня [fe-nya] kapsamında doğrudan fiziksel bir acziyeti ve rütbe/itibar kaybını ifade edebileceği gibi, okul ve sokak folklorunda akranlar arasındaki sözlü tartışmalarda karşı tarafın zayıflığını vurgulamak için tercih edilen bir alay ifadesidir. Rus toplumunun dilsel hiyerarşisinde, en ağır küfür köklerine başvurmadan muhatabını aşağılamak isteyen konuşucular, çocuksu kelimeleri kaba argo formlara büründürerek bu tarz türevleri yaygın şekilde kullanırlar.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).