Закакиваться
(Zakakivatsya)- Üzerine sıçmak, bokunu yapmak (Gerçek anlam): Küçük bir çocuğun veya kendini kontrol edemeyen birinin istemsizce dışkılaması.
1. Örnek Cümle:- Ребёнок закакался, нужно поменять ему подгузник. [ri-byo-nak za-ka-kal-sya, nuj-na pa-mye-nyat' ye-mu pad-guz-nik]
- Çocuk altına sıçtı, bezini değiştirmek lazım.
2. Örnek Cümle:- Старушка совсем закакалась, санитарки еле справляются. [sta-ruş-ka sav-syem za-ka-kal-sya, sa-ni-tar-ki ye-lye sprav-lya-yut-sya]
- Yaşlı kadın tamamen bokunu yapmış, hemşireler zor baş ediyor.
- Sıçmak, batırmak, rezil olmak (Mecazi): Bir işi tamamen berbat etmek, korkudan veya beceriksizlikten ötürü her şeyi mahvetmek, fiyasko yaşamak.
1. Örnek Cümle:- Он так перенервничал перед выступлением, что чуть не закакался на сцене. [on tak pye-rye-nyerv-ni-çal pye-ryet vıs-tup-lye-ni-yem, şto çut' nye za-ka-kal-sya na stse-nye]
- Performans öncesi o kadar çok gerildi ki sahnede altına sıçacaktı az kalsın.
2. Örnek Cümle:- Я думал, он справится с этим делом, но он опять закакался по полной. [ya du-mal, on spra-vit-sya s e-tim dye-lam, no on a-pyat' za-ka-kal-sya pa pol-nay]
- Bu işin üstesinden gelir sandım ama yine tam anlamıyla sıçıp batırdı.
- Üzerine bok yapmak / Boka batmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Закакиваться
Latin Transkripsiyonu: Zakakivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-ka-ki-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçada 'bok yapmak' veya 'sıçmak' anlamına gelen kaba fiil какать [ka-kat'] kökünden türemiştir. Başına gelen за- [za-] ön eki eylemin tamamlanmışlığını veya aşırılığını vurgularken, -ивать- [-i-vat'] son eki fiili geniş zaman kipinde ifade eder. Fiilin sonundaki -ся [-sya] eki ise eylemin özne tarafından kendi kendine yapıldığını (edilgenlik veya dönüşlülük) gösterir. Bu yapısal köken, kelimenin hem mecazi hem de edebi anlamda 'kendi üzerine bok yapmak' veya 'her şeyi boka batırmak' gibi sert anlamlara gelmesini sağlar.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Закакиваться [za-ka-ki-vat-sya] fiili, Rus argosunda ve kaba halk dilinde oldukça yaygın bir ifadedir. Esasen küçük bir çocuğun veya yaşlı/hasta birinin istemsiz olarak dışkılaması gibi fiziksel bir durumu tanımlamak için kullanılır. Ancak, asıl gücünü mecazi kullanımından alır. Bu bağlamda, 'korkudan altına sıçmak', 'bir işi tamamen mahvetmek', 'beceriksizlikten ötürü kendini rezil etmek' veya 'büyük bir fiyasko yaşamak' gibi anlamlara gelir. Sözlükte verilen обсираться [ab-si-rat'-sya] kelimesi ile anlamsal olarak neredeyse birebir örtüşür ve her ikisi de bir kişinin başarısızlığını, beceriksizliğini veya korkaklığını son derece küçümseyici ve aşağılayıcı bir tonda ifade etmek için kullanılır. Özellikle resmi olmayan, samimi ancak kaba sohbetlerde, bir kişinin çaresizliğini veya aptalca hatalarını vurgulamak amacıyla sıkça başvurulan bir ifadedir.