Задом вертеть
(Zadom vertet')- Cilve yapmak, kırıtmak, kendini beğendirmeye çalışmak (Flörtöz davranış): Birinin ilgisini çekmek için kışkırtıcı veya flörtöz hareketler sergilemek.
1. Örnek Cümle:- Хватит задом вертеть перед зеркалом, собирайся быстрее! [hva-tit za-dam vir-tet' pye-rit zyer-ka-lam, sa-bi-ray-sya bıs-trye-ye]
- Aynanın karşısında kırıtıp durmayı bırak da hızlıca hazırlan!
2. Örnek Cümle:- Она весь вечер задом вертела перед этим богачом. [a-na ves' vye-çir za-dam vir-tye-la pye-rit e-tim ba-ga-çom]
- Bütün akşam o zengin adamın karşısında kıçını sallayıp durdu.
- Kıvırmak, yan çizmek, dürüst davranmamak veya yaranmaya çalışmak: Net bir duruş sergileyememek, sorulardan kaçmak veya üstlerine yaranmak için ikiyüzlü davranmak.
1. Örnek Cümle:- Ты мне задом не верти, отвечай прямо на вопрос. [tı mnye za-dam nye vir-ti, at-vi-çay prya-ma na va-pros]
- Bana kıvırma, soruya doğrudan cevap ver.
2. Örnek Cümle:- Наш начальник опять начал задом вертеть перед руководством. [naş na-çal'-nik a-pyat na-çal za-dam vir-tet' pye-rit ru-ka-vot-stvam]
- Bizim müdür yönetim karşısında yine kıvırmaya başladı.
- Kıçını sallamak / Kalça kıvırmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Задом вертеть
Latin Transkripsiyonu: Zadom vertet'
Okunuşu ve Vurgu: [za-dam vir-tet']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada arka taraf, kalça veya kaba tabirle kıç anlamına gelen зад [zad] kelimesinin araç durumu (instrumental case) formu olan задом [zadam] ile döndürmek, çevirmek veya sallamak anlamına gelen вертеть [virtet'] fiilinin birleşiminden oluşur. Kelime kelime çevrildiğinde 'kıçını/kalçasını sallamak' anlamına gelir. Tarihsel olarak Proto-Slavca kökenli *zadъ (arka, geri) ve *vьrtěti (döndürmek) köklerine dayanan bu kelimeler, fiziksel bir eylemi tanımlarken zamanla mecazi bir anlama bürünerek argolaşmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve gündelik argoda bu ifade iki ana bağlamda sosyokültürel karşılık bulur. İlk olarak, fiziksel kalça sallama eyleminin kışkırtıcı, flörtöz ve baştan çıkarıcı niteliği nedeniyle, birine kendini beğendirmeye çalışmak, cilve yapmak veya kırıtmak anlamında kullanılır. Bu bağlamda genellikle kadınların erkeklerin dikkatini çekmek için sergilediği davranışlar kastedilir. İkinci ve daha yaygın mecazi anlamı ise döneklik yapmak, kıvırmak, yan çizmek veya dürüst davranmamaktır. Rus toplumsal ilişkilerinde ve bürokratik argoda net bir duruş sergileyemeyen, kişisel çıkarları için sürekli pozisyon değiştiren veya otorite figürlerine yaranmak için eğilip bükülen (nabza göre şerbet veren) kişilerin sergilediği tutum bu deyimle eleştirilir. Özellikle Sovyet dönemi işyeri argosunda sorumluluktan kaçan veya üstlerine yaranmaya çalışan dalkavuk tipleri tanımlamak için popüler bir argo ifade haline gelmiştir.
4. KAYNAKÇA
- Dal, V. I. (1863-1866). Толковый словарь живого великорусского языка (Yaşayan Büyük Rus Dilinin Açıklamalı Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).