Зад подсох
(Zad podsoh)- Sakinleşmiş, öfkesi geçmiş veya tırsmış kişi (Geri vites yapan / Pısan): Daha önce agresif veya panik hâlindeyken, bir uyarı veya korku sonrası sesi soluğu kesilen, yatışan kişi için kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Орал тут больше всех, а как пригрозили — сразу зад подсох. [aral tut bol'-şe fseh, a kak prigrazili — srazu zat pat-soh]
- Burada herkesten çok bağırıp çağırıyordu, tehdit edilince hemen götü kurudu (sesi kesildi).
2. Örnek Cümle:- Ну что, подсох зад? Больше не прыгаешь? [nu şto, pat-soh zat? bol'-şe ni prı-ga-yeş?]
- Ne oldu, götün kurudu mu? Artık zıplayıp durmuyorsun?
- Korkudan veya yorgunluktan durulan, aktifliği biten kimse (Yatışan / Sinen): Heyecanı sönen veya fiziki olarak gücü tükenip uysallaşan kişileri alaya almak amacıyla söylenir.
1. Örnek Cümle:- У него быстро зад подсох, как только дело дошло до драки. [u nivo bıs-tra zat pat-soh, kak tol'-ka dila daş-lo da dra-ki]
- Kavga aşamasına gelinir gelinmez hemen götü kurudu (tırsıp pıstı).
- Götü kurudu / Kıçı kurudu
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Зад подсох
Latin Transkripsiyonu: Zad podsoh
Okunuşu ve Vurgu: [zat pat-soh]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
İfade, kaba dilde kıç, göt veya arka kısım anlamına gelen зад [zat] ismi ile kurumak, hafifçe kurumak anlamına gelen подсохнуть [pat-soh-nut'] fiilinin geçmiş zaman eril çekimi olan подсох [pat-soh] kelimesinin birleşmesinden oluşur. Kelimesi kelimesine "götü kurudu" veya "kıçı kurudu" şeklinde tercüme edilir. Rusça sokak argosunda fizyolojik süreçler üzerinden yapılan benzetmeler oldukça yaygındır. Buradaki kuruma eylemi, kişinin heyecan, korku, stres veya aşırı hareketlilik anında terlemesi veya altına kaçırması durumunun (fizyolojik korku belirtileri) geçerek normale dönmesi, yani kişinin sakinleşmesi mecazına dayanır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu deyim, sokak argosunda ve halk dilinde, daha önce çok öfkeli olan, bağırıp çağıran, kabadayılık taslayan veya panik hâlinde olan birinin nihayet sesini kesip sakinleştiğini, pıstığını veya geri adım attığını alaycı ve kaba bir dille belirtmek için kullanılır. Rus halk kültüründe fiziksel tepkiler doğrudan argoya aktarılmıştır; korkudan titreyen veya heyecanlanan birinin arkasının ıslanması/terlemesi durumuna atıfla, o heyecan ve cesaret dalgası geçtikten sonra kişinin "kıçının kuruması" durumu durulmayı temsil eder. Cezaevi jargonunda (феня [fe-nya]) ve sokak kültüründe, haddini bildiren bir uyarının ardından geri adım atan, agresif tavırlarından vazgeçen şahısları aşağılamak veya onların artık tehlike arz etmediğini belirtmek için sıklıkla telaffuz edilir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.