1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Умандюлиться
Latin Transkripsiyonu: Umandyulitsya
Okunuşu ve Vurgu: [u-man-dyu-lit'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu fiil, Rus argosunda oldukça dışavurumcu ve kaba bir yapıdır. Eylemin tamamlandığını veya sonucunu belirten pekiştirici önek у- [u-] ile, Rusçanın ana küfür köklerinden biri olan kaba манда [man-da] (kadın cinsel organı) kelimesinin türevinden birleşerek oluşur. Fiillerdeki -юлить (-yulit) eki, sıklıkla yoğun, bazen sakar veya tekrarlayan bir eylemi veya kişinin tamamen bitkin düştüğü, hasar gördüğü bir durumu ima eder. Dönüşlü -ся (-sya) eki ise eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini, yani kişinin kendini bu duruma soktuğunu gösterir.

Dolayısıyla, «Умандюлиться» [u-man-dyu-lit'-sya] kelimesi, kelimenin tam anlamıyla “kendini tamamen ‘manda’lamak” veya “tamamen ‘manda’lanmış hale gelmek” olarak çevrilebilir. Bu durum, kişinin aşırı yorgunluğunu veya bitkinliğini, oldukça müstehcen bir kök üzerinden ifade ederek, son derece yoğun bir şekilde aktarır. Adeta bir metafor olarak, kişinin kendini tabiri caizse “mahvetmiş” veya “tükenmiş” hissettiği yoğun bir yorgunluk halini betimler.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

«Умандюлиться» [u-man-dyu-lit'-sya] kelimesi, Rus argosunda sıkça rastlanan, müstehcen veya kaba kökleri kullanarak abartılı anlamlar yaratma eğiliminin tipik bir örneğidir. Rus dilinde, özellikle argo ve yeraltı jargonunda, cinsel organları veya cinsel eylemleri ifade eden ana küfür kökleri bulunur ve bu kökler, fiillerden isimlere, sıfatlardan zarflara kadar binlerce türev oluşturmak için kullanılır. Bu türevler genellikle yoğunluk, aşırılık, küçümseme veya nihai bir durumu ifade eder (Plutser-Sarno, 2005).

Bu kelimenin kökenindeki манда [man-da] gibi bir kök, ifadenin sadece “yorgun olmak” anlamına gelmediğini, aynı zamanda kişinin fiziksel ve zihinsel sınırlarını aşarak, tabiri caizse “canı çıkana kadar” yorulmuş olduğunu vurgular. Bu türden kelimeler, konuşmacının içinde bulunduğu olumsuz durumu, bıkkınlığı veya yaptığı işten duyduğu nefreti güçlü bir şekilde ifade etmek için kullanılır (Levin, 1986).

Sosyokültürel açıdan, bu tür argo ifadeler genellikle ağır fiziksel çalışma koşulları, stresli ortamlar veya günlük hayatın zorlukları karşısında duyulan çaresizlik, öfke ve tükenmişliği dile getirmek için kullanılır. «Умандюлиться» [u-man-dyu-lit'-sya] kelimesi, standart Rusçada «уработаться» [u-ra-bo-tat'-sya] (kendini işten helak etmek) veya «вымотаться» [vı-mo-tat'-sya] (bitkin düşmek) gibi kelimelerin çok daha kaba, aşırı ve vurgulu bir alternatifidir. Bu, konuşucunun hissettiği yorgunluk düzeyini dramatik bir şekilde artırmak için argo dilin dışavurumcu gücünden faydalanıldığını gösterir (Zemskaya, 1996; Sannikov, 1999).

Kelime yapısı itibarıyla, argo fiillerin у- [u-] öneki ve -ся [-sya] dönüşlülük eki ile birleşerek bir eylemin tamamlandığını ve sonucunun özne üzerinde aşırı bir etki yarattığını belirtmesi yaygındır. Bu durum, Mokienko & Nikitina (2000) ve Elistratov (2000) tarafından incelenen Rus argosunun karakteristik bir özelliğidir. Kelime, kişinin enerjisinin tamamen tükenmiş, adeta “kullanılamaz” hale geldiği bir durumu ifade eder.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).