Смандохиваться
(Smandohivatsya)- Defolup gitmek, sıvışmak, ortadan kaybolmak: Bir yerden, bir durumdan veya istenmeyen bir ortamdan hızla ve kaba bir şekilde uzaklaşmak, kayıplara karışmak.
1. Örnek Cümle:- Давай, смандохивайся отсюда поскорее, пока я тебя не уделал. [da-vay, s-man-da-hi-vat'-sya at-syu-da pas-ka-re-ye, pa-ka ya tyi-bya nye u-dye-lal.]
- Hadi, çabuk defol buradan, yoksa seni mahvederim.
2. Örnek Cümle:- Как только начались проблемы, он сразу смандохивался. [kak tol'-ka na-ça-lis' pra-ble-mı, on sra-zu s-man-da-hi-val-sya.]
- Sorunlar başlar başlamaz, hemen sıvıştı.
- Kaytarmak, işten sıyrılmak: Bir sorumluluktan, bir görevden veya hoşlanılmayan bir işten kaçınmak, kendini geri çekmek.
1. Örnek Cümle:- Опять смандохивается от работы, лентяй чертов. [a-pyat' s-man-da-hi-va-yet-sya at ra-bo-tı, lyen-tyay çyor-tav.]
- Yine işten kaytarıyor, lanet olası tembel.
- Defolup gitmek / Sıvışmak / Ortadan kaybolmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Смандохиваться
Latin Transkripsiyonu: Smandohivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [s-man-da-hi-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Смандохиваться» fiili, Rusçanın en kaba ve müstehcen sözcük gruplarından birine ait olup, kökenini kadın cinsel organı anlamına gelen kaba bir tabir olan пизда [piz-da] kelimesinden alan манда [man-da] köküne dayandırır. Bu kök, Rus argosunda ve küfür dilinde pek çok aşağılayıcı, kaba ve küfürlü kelimenin türemesinde kullanılmıştır. Kelime, fiil yapısını oluşturan `с-` (yön veya tamamlama öneki), `-дох-` (bir fiil kökünden türetilmiş olası bir fiil eki), `-ива-` (sürekli veya tekrarlayan bir eylemi belirten fiil eki) ve `-ться` (dönüşlü veya edilgen çatı eki) ekleriyle birlikte bir eylemi tamamlamış veya sürdüren, kişiyi de etkileyen bir anlam kazanır. Bu bağlamda, kelimenin harfiyen çevirisi olmamakla birlikte, kökenindeki пизда [piz-da] ile olan ilişkisi nedeniyle, eylemin son derece kaba, aşağılayıcı ve reddedici bir tonda gerçekleştiğini vurgular.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Смандохиваться» kelimesi, Rusçadaki en ağır küfür fiillerinden biridir ve kullanım alanı genellikle sokak argosu, suç dünyası jargonı (феня [fe-nya]) ve aşırı kaba, öfkeli konuşmalarla sınırlıdır. Bu fiil, genellikle bir kişinin bir yerden, durumdan veya sorumluluktan, ani, kaba, isteksiz, korkakça veya ahlaksız bir şekilde ayrılmasını ifade eder. Kelimenin taşıdığı bu olumsuz ve aşağılayıcı anlam, köken aldığı müstehcen kök ile doğrudan ilişkilidir. Sovyet döneminde ve sonrasında özellikle yeraltı dünyasında, çalışma kamplarında (Gulag) ve askeriyede yaygın olarak kullanılmıştır. Bireyin, mevcut hoşnutsuz olduğu bir durumdan veya üstlenmesi gereken bir görevden hızlıca ve genellikle fark ettirmeden, etik olmayan bir biçimde uzaklaşmasını, 'sıvışmasını' veya 'defolup gitmesini' anlatır. Kullanıldığı bağlamda yoğun bir küçümseme, tiksinti veya öfke barındırır. Bu kelime, Vladimir Dal'ın Толковый словарь живого великорусского языка [Tol-ko-vıy slav-var' ji-vo-va ve-li-ka-rus-ka-va ya-zı-ka] gibi 19. yüzyıl sözlüklerinde doğrudan geçmese de, köken aldığı kelime grubu ve benzeri küfür fiilleri, Rus dilinin müstehcen ifade zenginliğinin bir parçası olarak farklı sözlük ve araştırmalarda (Plutser-Sarno, Elistratov) yer almaktadır. Kültürel olarak, otoriteye veya toplumsal kurallara karşı çıkışın, umursamazlığın ve kaba bir reddedişin dilsel bir dışavurumudur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).