Размандяхивать
(Razmandyahivat')- Dağıtmak, Uzaklaştırmak: Bir grup insanı veya nesneleri kaba, gürültülü veya özensiz bir şekilde etrafa dağıtmak, uzaklaştırmak veya bir düzensizliğe sebep olmak.
1. Örnek Cümle:- Не размандяхивай тут свои игрушки по всей комнате! [Nye raz-man-dya-hi-vay tut sva-i ig-ruş-ki pa fsey kom-na-tye!]
- Oyuncaklarını tüm odaya rasgele dağıtıp durma!
2. Örnek Cümle:- Он начал так размандяхивать, что все разбежались. [On na-çal tak raz-man-dya-hi-vat', şto fsye raz-bi-ja-lis'.]
- Öyle bir ortalığı dağıtmaya (kargaşa çıkarmaya) başladı ki herkes kaçıştı.
- Yaymak, Saçmak (Kaotik ve vulgar bir tonda): Bilgi, dedikodu veya nesneleri kontrolsüz, gelişigüzel ve kaba bir tavırla etrafa yaymak, saçmak.
1. Örnek Cümle:- Хватит размандяхивать пустые слухи! [Hva-tit raz-man-dya-hi-vat' pus-tı-ye slu-hi!]
- Boş dedikoduları yaymayı bırak artık!
2. Örnek Cümle:- Не надо размандяхивать тут свои идеи, никто их слушать не хочет. [Nye na-da raz-man-dya-hi-vat' tut sva-i i-de-i, nik-to ih slu-şat' nye ho-çet.]
- Burada fikirlerini etrafa saçıp durmana gerek yok, kimse dinlemek istemiyor.
- Hızlandırmak, Coşturmak (Dikkatsizce ve aşırı): Bir işi, süreci veya durumu düşüncesizce, aceleyle ve kaotik bir biçimde hızlandırmak veya hareketlendirmek. Aşırı ve densizce bir enerjiyle bir eylemde bulunmak.
1. Örnek Cümle:- Что ты там размандяхиваешь, давай уже заканчивай! [Şto tı tam raz-man-dya-hi-vay-eş', da-vay u-je za-kan-çi-vay!]
- Ne o öyle hızlandırıp duruyorsun, hadi artık bitir!
- Boş ve abartılı konuşmak, Palavra atmak: Bir konuyu gereksiz yere uzatmak, abartılı veya asılsız şeyler söyleyerek boş laf etmek, palavra atmak.
1. Örnek Cümle:- Он любит размандяхивать про свои выдуманные приключения. [On lyu-bit raz-man-dya-hi-vat' pra sva-i vı-du-man-nı-ye pri-klyu-çe-ni-ya.]
- O, uydurma maceralarını abartılı bir şekilde anlatmayı sever.
- Dağıtmak, yaymak, hızlandırmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Размандяхивать
Latin Transkripsiyonu: Razmandyahivat'
Okunuşu ve Vurgu: [raz-man-dya-hi-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusça argo ve küfür dağarcığının en ağır köklerinden biri olan пизда [piz-da] ile eşdeğer veya bazen ondan daha kaba kabul edilen манда [man-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Fiilin oluşumunda üç temel unsur bulunur:
1. Ön Ek (Префикс) «раз-» [raz-]: Bu ön ek, bir eylemin yayılma, dağılma, yoğunlaşma veya bir durumun geri alınması anlamlarını taşır. Ayrıca bir eylemin aşırıya kaçtığını veya kontrolsüzce yapıldığını da ima edebilir.
2. Kök «манд-» [mand-]: Мана [man-da] kökü, aşırı derecede müstehcen ve aşağılayıcı bir terimdir. Türetildiği kelimelere genellikle bir kaotiklik, değersizlik, umursamazlık veya aşırı derecede kaba bir tavır yükler.
3. Son Ek (Суффикс) «-яхивать» [-ya-hi-vat']: Bu son ek, eylemin iteratif (tekrarlayan), sürekli veya yoğun olduğunu gösterir. Konuşma dilinde ve argoda sıkça rastlanan bu ek, genellikle bir eylemin özensizce, abartılı veya biraz çocuksu, alaycı bir şekilde yapıldığını vurgular.
Bir araya geldiğinde, «размандяхивать» [raz-man-dya-hi-vat'] kelimesi, temel kökün aşırı vulgar anlamıyla ön ek ve son ekin eylemi yoğunlaştırıcı ve kaotikleştirici etkilerini birleştirerek, herhangi bir eylemin aşırı derecede kaba, dağınık, kontrolsüz ve özensiz bir şekilde yapıldığını ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Размандяхивать» [raz-man-dya-hi-vat'] fiili, standart Rusçada karşılığı olan «разгонять» [raz-ga-nyat'] (dağıtmak, hızlandırmak, yaymak) kelimesinin son derece kaba, argo ve müstehcen bir eşdeğeridir. Ancak sadece eylemin kendisini değil, eylemin yapılış biçimini de vurgular: bir şeyi düşüncesizce, görgüsüzce, gürültülü veya aşırıya kaçan bir enerjiyle yapmak. Bu tür ifadeler, özellikle post-Sovyet döneminde ve 20. yüzyılın sonlarında, toplumdaki dilsel rahatlama ve argo kullanımının artmasıyla daha geniş kitlelere yayılmıştır (Zemskaya, 1996).
Kelimedeki манда [man-da] kökünün varlığı, fiile sadece kaba bir anlam değil, aynı zamanda yapılan işin “değersiz”, “saçma” veya “kontrolsüz” olduğu yönünde güçlü bir olumsuz çağrışım katmaktadır. Eylemi yapan kişinin umursamaz, sorumsuz veya aşırıya kaçan davranışlarını tasvir etmek için kullanılır. Örneğin, bir şeyi dağınık bir şekilde yaymak, parayı düşüncesizce harcamak veya boş laf etmek gibi eylemlerdeki aşırılık ve kabalık bu fiil ile ifade edilir. Plutser-Sarno'nun (2005) belirttiği gibi, bu tip ağır küfürlü fiiller, konuşmacının bıkkınlığını, otorite reddini veya genel bir umursamazlık durumunu ifade etmek için kullanılır (Levin, 1986). Hapishane argosu феня [fe-nya] ve sokak jargonu da bu tür ekspresif, abartılı ve müstehcen kelimelerin yaygınlaşmasında önemli rol oynamıştır (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000).
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).