1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Примудохиваться
Latin Transkripsiyonu: Primudohivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [pri-mu-da-h**i**-vat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Fiil, Rus argosunun en köklü ve kaba küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] köküyle ilişkili olmamakla birlikte, yine oldukça kaba bir küfür kökü olan муда [mu-da] (erkek cinsel organı; aptal veya salak anlamında aşağılayıcı terim) kelimesinden türemiştir. Bu kök, Rusça’da genellikle fiziksel veya zihinsel zorluk, beceriksizlik ve zahmetle ilişkilendirilen fiillere temel oluşturur. Ana fiil мудохать [mu-do-hat'] (birini dövmek, hırpalamak; bir şeyle beceriksizce uğraşmak, zorlanmak) ve onun dönüşlü hali olan мудохаться [mu-do-hat'-sya] (zorlanmak, uğraşmak, kendi kendine dert açmak, bir şeyle boğuşmak) anlamlarına gelir. Bu fiil, при- [pri-] ön eki ve dönüşlülük/karşılıklılık ifade eden -ся [sya] soneki ile birleşir. при- ön eki burada “yakınlaşma, tutunma, alışma” veya “kısmi bir eylemi gerçekleştirme” anlamlarını taşırken, -ся soneki eylemin özneye dönük olduğunu veya öznenin kendi kendine yaptığını belirtir. Dolayısıyla, примудохиваться [pri-mu-da-h**i**-vat'-sya] kelimesi, “kaba bir şekilde birine yapışmak, musallat olmak” veya “kendi kendine zorlu bir duruma bulaşmak” gibi anlamlara evrilmiştir. Vasmer’in etimoloji sözlüğünde doğrudan bu kelime yer almasa da, kökün genel Slav dillerindeki kullanımı, zorluk, çaba ve olumsuz çağrışımlarla bağlantılıdır.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

примудохиваться [pri-mu-da-h**i**-vat'-sya] kelimesi, Rus argosunda ve ağır küfürlü dilde sıkça kullanılan, son derece kaba ve aşağılayıcı bir ifadedir. Kelime, привязываться [pri-vya-zı-vat'-sya] (birine bağlanmak, yapışmak, musallat olmak) fiilinin kaba bir eşdeğeri olarak ortaya çıkmıştır, ancak муда [mu-da] kökünün varlığı nedeniyle çok daha yoğun bir olumsuzluk ve küçümseme taşır. Bu ifade, kişinin başkalarını ısrarla rahatsız etmesi, peşini bırakmaması veya sinir bozucu bir şekilde birine veya bir duruma takılıp kalması durumlarında kullanılır. Örneğin, iş arkadaşları arasında, birinin sürekli olarak gereksiz sorular sorması veya başkalarının işine karışması gibi durumlar için sarf edilebilir. Ayrıca, kişinin kendi eylemleri sonucunda kendini zor bir duruma sokması, bir problemle boğuşmak zorunda kalması gibi durumlarda da dönüşlü olarak kullanılır. Bu tür küfürlü ifadeler, konuşmacının duyduğu derin rahatsızlığı, öfkeyi veya hayal kırıklığını vurgulamak için pragmatik bir araç olarak işlev görür (Levin, 1986). Plutser-Sarno (2005) ve Elistratov (2000) gibi argoyu inceleyen dilbilimciler, bu tür kelimelerin, Rus toplumunda özellikle Sovyet sonrası dönemde artan serbestlikle birlikte daha da yaygınlaştığını ve günlük konuşma dilinde, özellikle samimi veya gergin ortamlarda güçlü bir dışavurum aracı olarak kullanıldığını belirtirler. Kelimenin kaba gücü, muhatabı küçümsemek ve onun davranışlarının ne denli tahammülfersa olduğunu açıkça belirtmek içindir.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.