Помандюлиться
(Pomandyulitsya)- Uğraşmak, oyalanmak, zaman kaybetmek: Genellikle isteksizce, can sıkılarak veya zoraki yapılan, zaman alan ve genellikle verimsiz olan bir faaliyetle meşgul olmak.
1. Örnek Cümle:- Придётся ещё с этими бумажками помандюлиться. [prid-yot-sya yi-şyo s e-ti-mi bu-maş-ka-mi pa-man-dyü-lit'-sya]
- Bu evraklarla daha uğraşmam gerekecek.
2. Örnek Cümle:- Что ты там целый день помандюлился, работа-то сделана? [şto tı tam tselyy den' pa-man-dyü-lil-sya, ra-bo-ta-ta zdye-la-na?]
- Bütün gün neyle oyalandın, iş bitti mi?
3. Örnek Cümle:- Неохота мне с ним помандюлиться, пусть сам разбирается. [ni-a-ho-ta mnye s nim pa-man-dyü-lit'-sya, pust' sam raz-bi-ra-yet-sya]
- Onunla uğraşmak istemiyorum, kendi halletsin.
- Uğraşmak / Oyalanmak / Zaman kaybetmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Помандюлиться
Latin Transkripsiyonu: Pomandyulitsya
Okunuşu ve Vurgu: [pa-man-dyü-lit'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en ağır ve tabu küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinin bir varyantı olan манда [man-da] kökünden türemiştir. Bu kök, Rus dilinin en müstehcen terimleri arasında yer alır. Fiile eklenen «по-» [po] ön eki, eylemin tamamlandığını veya kısa bir süre devam ettiğini belirtirken, «-ся» [sya] dönüşlü (reflexive) son eki, eylemin kişinin kendisiyle veya kendi çabasıyla ilgili olduğunu vurgular. Dolayısıyla «помандюлиться» [pa-man-dyü-lit'-sya] fiili, kökendeki güçlü olumsuz anlamı eylemin kendisine taşıyarak, can sıkıcı, anlamsız veya yorucu bir uğraşıyı anlatır. Bu kelimenin kökeni, Rus dilindeki küfürlü ifadelerin derin mitolojik ve folklorik bağlarına işaret eder ve Uspensky'nin de belirttiği gibi, ilkel inanç sistemleriyle bağlantılar taşıyabilir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Помандюлиться» [pa-man-dyü-lit'-sya] fiili, Rus argosunda ve kaba dilde “bir şeyle uğraşmak, oyalanmak, zaman kaybetmek” anlamında kullanılır. Ancak bu uğraş, genellikle isteksizce, can sıkılarak veya zoraki yapılan, zaman alan ve genellikle verimsiz olan bir faaliyeti ifade eder. Kelime, ağır bir küfür kökünden geldiği için, yapılan işe duyulan bıkkınlığı, bezginliği veya küçümsemeyi çok güçlü bir şekilde dile getirir. Bir işin gereksiz yere uzaması, bürokratik engellerle karşılaşma, sevimsiz bir görevle zaman harcama gibi durumları tanımlamak için idealdir. Konuşucunun, eylemin kendisinden veya muhatabından duyduğu rahatsızlığı vurgulayan pasif-agresif bir ton taşır. Levin'in analizlerinde belirtildiği gibi, Rus dilindeki ekspresif frazeolojinin bir parçası olarak, sadece eylemi değil, aynı zamanda konuşmacının ruh halini ve duruma karşı olumsuz tavrını da yansıtır. Bu tür kelimeler, özellikle gündelik yaşamın zorlukları, bürokrasiyle mücadele veya istenmeyen sorumluluklar karşısında duyulan genel hoşnutsuzluğu ifade etmek için kullanılır ve Zemskaya'nın incelediği post-Sovyet dönemi dilsel değişiminde bu tür kaba ifadelerin yaygınlaştığını gösterir.
4. KAYNAKÇA
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).