1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Отмандохиваться
Latin Transkripsiyonu: Otmandohivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [at-man-do-hi-vat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

«Отмандохиваться» fiili, Rusçanın en ağır küfür köklerinden biri olan «манда» [man-da] kelimesinden türemiştir. Bu kelime kadın cinsel organını ifade eder ve aşırı derecede kaba bir anlam taşır (Plutser-Sarno). Kelimenin morfolojik yapısı şu şekildedir:

• От- [ot-]: Bu ön ek, bir eylemin tamamlanmasını, bir yerden uzaklaşmayı, bir şeyden ayrılmayı veya bir şeyden kurtulmayı ifade eder.
• -манда- [man-da]: Kelimenin kökeni, kadın cinsel organını ifade eden kaba «манда» [man-da] kelimesine dayanır. Bu kök, fiile aşırı bir vulgarite ve agresiflik katar.
• -хивать [hi-vat']: Rusça küfür jargonunda yaygın olarak kullanılan bu fiil eki, eyleme yoğunluk, tekrarlılık veya aşırı agresiflik katarak fiilin kaba tonunu daha da güçlendirir (Elistratov, Mokienko & Nikitina).
• -ся [sya]: Bu dönüşlü ek, eylemin özne tarafından kendine yönelik yapılmasını veya bir durumdan kendini kurtarmayı, sıyrılmayı ifade eder.

Birlikte ele alındığında, «отмандохиваться» kelimesi, bir durumdan veya sorumluluktan kendini son derece kaba, agresif ve küstahça sıyırma, kurtarma veya kaçınma eylemini tanımlar.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

«Отмандохиваться» kelimesi, Rusça argosunun en kaba ve müstehcen ifadelerinden biridir ve genellikle bir sorumluluktan, zor bir durumdan, istenmeyen bir görevden veya cezadan kaba kuvvetle, umursamazca ya da son derece agresif bir şekilde sıyrılma eylemini tanımlar. Bu ifade, özellikle erkeklerin yoğun olduğu, hiyerarşik ve kaba dilin yaygın olduğu ortamlarda (ordu, hapishane, ceza kampları, ağır sanayi işçi koğuşları gibi) kullanılır (Galeotti, Chalidze). Bu tür sosyal yapılar içerisinde, bireyin istenmeyen görevlerden kaçma veya başkalarına yükleme çabası, dil aracılığıyla bu denli keskin ve küfürlü ifadelerle dile getirilir.

Bu kelime, Rus toplumunda belirli bir 'anti-otoriter' veya 'kaytarma' kültürünün bir yansıması olarak da görülebilir. Kelime, bir görevden veya yükümlülükten kaçınmak için gösterilen çabanın ciddiyetini, ahlaki değerlerden yoksunluğunu ve hatta pervasızlığını vurgular. Bu eylemi gerçekleştiren kişi, genellikle sonuçlarına veya başkalarını zor durumda bırakma pahasına kendi çıkarlarını düşünür.

Dilbilimsel açıdan, Levin ve Zemskaya'nın belirttiği gibi, Rus argosundaki bu tür küfürlü fiiller, konuşucunun duruma, göreve veya muhatabına karşı duyduğu derin bir bıkkınlığı, nefreti veya aşağılamayı ifade etmek için kullanılır. İfade, sadece bir eylemi değil, aynı zamanda bu eylemi gerçekleştiren kişinin tavrını ve motivasyonunu da yansıtır. Sannikov ve Uspensky'nin çalışmaları göz önüne alındığında, «отмандохиваться» gibi kelimeler, konuşucunun otoriteye karşı isyanını veya umursamazlığını vurgulayan güçlü bir ret ve meydan okuma mekanizması olarak işlev görebilir.

4. KAYNAKÇA

• Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
• Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).