Отмандохиваться
(Otmandohivatsya)- Sıyırmak, sorumluluktan kaçmak, amını kurtarmak: Zor bir görevden, sorumluluktan veya olumsuz bir durumdan ustaca, kurnazca ve genellikle etik olmayan yollarla kendini kurtarmak, paçayı sıyırmak.
1. Örnek Cümle:- Ему постоянно удается отмандохиваться от работы. [ye-mu pas-ta-yan-na u-day-ot-sya at-man-do-hı-vat-sya at ra-bo-tı]
- O, sürekli işten amını kurtarıyor.
2. Örnek Cümle:- Как он умудрился отмандохиваться от службы в армии? [kak on u-mu-dril-sya at-man-do-hı-vat-sya at sluj-bı v ar-mii?]
- Askerlikten nasıl amını kurtardı o?
- Amcıklaşmaktan sıyrılmak / Amcıkça kendini kurtarmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Отмандохиваться
Latin Transkripsiyonu: Otmandohivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [at-man-do-hı-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu oldukça kaba fiil, kadın cinsel organı anlamına gelen ve Rusçanın en temel küfür köklerinden biri olan манда [man-da] kelimesinden türemiştir. Fiilin başına gelen от- [at] ön eki, bir şeyden uzaklaşma, ayrılma veya bir şeyi tamamlama eylemini ifade ederken, -ивать [i-vat] son eki eylemin sürekliliğini veya alışkanlık halini (geniş zaman yapısını) gösterir. Sondaki -ся [sya] dönüşlülük veya edilgenlik (reflexive) takısı olup, eylemin kişinin kendine yönelik olduğunu veya eylemden kişinin kendisinin etkilendiğini belirtir. Bu morfolojik yapı, манда [man-da] kelimesinin içerdiği kaba ve aşağılayıcı anlamı, bir durumdan kurnazca veya sorumsuzca sıyrılma eylemine taşır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Отмандохиваться [at-man-do-hı-vat-sya] fiili, Rusça argo ve ağır küfür jargonu içinde yer alan, yüksek derecede kaba ve günlük dilde kullanılan bir ifadedir. Sözcük, Plutser-Sarno gibi kaynaklarda müstehcen kelimeler kategorisinde incelenir ve Elistratov'un Rus Argosu Sözlüğü'nde de benzer anlamlar barındıran varyantlarına rastlanır. Genellikle, bir sorumluluktan, zor bir durumdan, cezadan veya hoşlanılmayan bir görevden ustaca, kurnazca, bazen de ahlaki olmayan yollarla sıyrılmayı, paçayı kurtarmayı ifade eder. Bu fiil, nötr bir ifade olan откручиваться [at-kru-çi-vat-sya] (sıyrılmak, kendini kurtarmak) kelimesinin kaba ve yoğunlaştırılmış bir versiyonudur. Sokak dilinde ve gayriresmi sohbetlerde sıkça duyulur; bir kişinin beceriksizliğini, tembelliğini veya kurnazlığını vurgularken kullanılır. Gençler arasında ve genellikle otoriteye veya sisteme karşı bir duruş sergilenen durumlarda espri veya alay amacıyla da tercih edilebilir. Kelimenin kökenindeki манда [man-da] argosu, bu fiile hem aşağılayıcı hem de bir tür 'pis iş' çağrışımı katarak, sıyrılma eyleminin niteliğini daha da belirginleştirir.