Глаз на жопу натянуть
(Glaz na jopu natyanut')- Kandırmak, dolandırmak, ağır şekilde kazıklamak (Обмануть): Birinin saflığından yararlanarak onu aldatmak, parasını veya hakkını hileyle elinden almak.
1. Örnek Cümle:- Ты думал, что сможешь меня обхитрить? Я тебе сам глаз на жопу натяну, сука! [tı du-mal, şto smo-jeş mi-nya ap-hi-trit'? ya ti-bye sam glas na jo-pu na-ti-nyu, su-ka!]
- Beni atlatabileceğini mi sandın? Ben seni öyle bir kazıklarım ki feleğin şaşar, kaltak!
2. Örnek Cümle:- Эти уличные менялы легко могут глаз на жопу натянуть неопытному туристу. [e-ti u-liç-nı-ye mi-nya-lı lyoh-ka mo-gut glas na jo-pu na-ti-nyut' ni-o-pıt-na-mu tu-ris-tu]
- Bu sokak dövizcileri deneyimsiz bir turisti çok kolay dolandırabilir.
- Canını okumak, feci şekilde dövmek, ağır cezalandırmak (Şiddet ve tehdit bağlamı): Birine fiziksel olarak zarar vereceğini sert ve kaba bir dille ihtar etmek, gözdağı vermek.
1. Örnek Cümle:- Если ещё раз увижу тебя здесь, я тебе глаз на жопу натяну! [yes-li yi-şço ras u-vi-ju ti-bya zdes', ya ti-bye glas na jo-pu na-ti-nyu!]
- Seni bir daha burada görürsem, senin canını okurum!
2. Örnek Cümle:- Начальник обещал натянуть глаз на жопу всем, кто сорвёт сроки проекта. [na-çal-nik a-bi-şçal na-ti-nyut' glas na jo-pu fsem, kto sar-vyot sro-ki pra-ek-ta]
- Müdür, proje sürelerini geciktiren herkesin canına okuyacağına söz verdi.
- Gözü göte germek / Gözü kıçın üzerine çekip geçirmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Глаз на жопу натянуть
Latin Transkripsiyonu: Glaz na jopu natyanut'
Okunuşu ve Vurgu: [glas na jo-pu na-ti-nut']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu ifade, Rusça göz anlamına gelen глаз [glas], yönelme bildiren на [na] edatı, kaba dilde kıç, göt anlamına gelen жопа [jo-pa] (ismin yönelme hâlinde жопу [jo-pu]) ve germek, zorla üstüne geçirmek, giydirmek anlamına gelen натянуть [na-ti-nut'] fiilinden oluşmaktadır. Anatomik ve fiziksel olarak imkansız olan "gözü götün üzerine kadar çekip germek" eylemini tasvir eden bu son derece absürt ve kaba metafor, Rus argosunun yaratıcı ve sert doğasını yansıtır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Deyim, Sovyetler Birliği döneminde askeriye, cezaevi (Fenya) ve sokak kültüründe ortaya çıkmış oldukça agresif bir jargon ögesidir. Geleneksel olarak birini feci şekilde dövmek, canını okumak, ağır bir ceza vermek veya fiziksel şiddetle tehdit etmek amacıyla kullanılır. Ancak cezaevi hiyerarşisinde ve sokak argosunda "натянуть" (germek/giydirmek) fiili zamanla anlam genişlemesine uğrayarak birini kandırmak, dolandırmak, alt etmek, kazıklamak ve saf dışı bırakmak (обмануть/наебать) anlamlarını da kazanmıştır. Zira birini ağır şekilde kandırarak mağdur etmek veya hakkını gasp etmek, o kişiyi aşağılayıcı bir duruma sokmakla ve ona bir nevi zihinsel/ekonomik şiddet uygulamakla eşdeğer görülmektedir. Sosyodilbilimsel açıdan bu ifade, güç gösterisi yapma, muhatap üzerinde mutlak otorite kurma ve korku unsuru yaratarak üstünlük sağlama amacı taşır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.