Домандюливать
(Domandyulivat)- Bir yere zar zor ulaşmak/varmak: Büyük zorluklarla, bitkin düşerek veya isteksizce bir yere varmak, ulaşmak. Genellikle olumsuz bir bağlamda kullanılır, bir nevi sürünerek varma anlamı taşır.
1. Örnek Cümle:- Наконец-то я домандюлил до кровати, больше не могу. [na-ka-nyets-ta ya da-man-dü-lil da kra-va-ti, bol-şe ni ma-gu]
- Nihayet yatağa kadar zar zor varabildim, daha fazla dayanamıyorum.
2. Örnek Cümle:- Он долго плёлся, но всё-таки домандюлил до финиша. [on dol-ga plös-sya, no fsyo-ta-ki da-man-dü-lil da fi-ni-şa]
- Uzun süre süründü ama yine de zar zor bitişe ulaştı.
- Bir işi/süreci nihayet tamamlamak/bitirmek: Uzun, sıkıcı, zahmetli veya sinir bozucu bir işi sonunda bitirmek, sona erdirmek. Bu kullanım, işin zorluğundan veya kişisel bezginlikten kaynaklanan kaba bir tamamlanmayı ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Давай уже домандюливай свою презентацию, пора сдавать. [da-vay u-je da-man-dü-li-vay sva-yu pri-zin-ta-tsı-yu, pa-ra zda-vat']
- Hadi artık sunumunu bitir, teslim etme vakti geldi.
2. Örnek Cümle:- Еле домандюлил эту статью, голова пухнет. [ye-le da-man-dü-lil e-tu stat-yu, ga-la-va puh-net]
- Bu makaleyi zar zor bitirdim, kafam şişti.
- Zorla/kaba bir şekilde sona erdirmek/ulaştırmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Домандюливать
Latin Transkripsiyonu: Domandyulivat
Okunuşu ve Vurgu: [da-man-dü-li-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Домандюливать» kelimesi, Rusça argoda yaygın olarak kullanılan ve genellikle kaba bir tınıya sahip bir fiildir. Kelimenin kökeni, Rusçadaki en eski ve güçlü küfür köklerinden biri olan `манда` [man-da] kelimesi ile yakından ilişkilidir. `Манда` [man-da] kadın cinsel organını ifade eden son derece kaba bir terimdir. Bu kök, zamanla Rus argosunda çeşitli fiiller, isimler ve sıfatlar türetmek için kullanılmıştır ve genellikle olumsuz, kaba, zorlu veya istenmeyen bir eylemi betimler.
Fiilin başında yer alan `до-` [do] ön eki, Rusçada bir eylemin tamamlanmasını, belirli bir sınıra veya hedefe ulaşmasını ifade eder (örneğin: `дойти` [day-ti] – varmak, `доделать` [da-dye-lat'] – tamamlamak). Kelimenin sonundaki `-юливать` [-yü-li-vat'] veya daha genel olarak `-ивать` [-i-vat'] son eki ise fiile tekrar eden veya süregelen, aynı zamanda genellikle zorlu ve sıkıcı bir eylem anlamı katar. Bu yapı, eylemin zahmetli, uğraştırıcı veya isteksizce yapıldığına dair bir nüans ekler. Dolayısıyla, `домандюливать` kelimesi, kaba kök `манд-` [mand-] ile tamamlayıcı `до-` [do] ön ekinin ve imperfective (bitmemiş/süregelen) fiil son ekinin birleşimiyle, bir eylemi büyük güçlükle, kaba bir şekilde veya bezginlikle sona erdirme anlamını taşır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Домандюливать» kelimesi, Rus argosunun (арго [ar-go]) ve sokak jargonunun (жаргон [jar-gon]) tipik bir örneğidir. Genellikle kaba ve halk dilinde, bir işi veya süreci büyük zorluklarla, isteksizce, yorularak veya bezginlikle nihayet tamamlamayı ifade etmek için kullanılır. İfadenin vulgaritesi, eylemin kendisinden ziyade, bu eylemin gerçekleştirilme biçimine veya o eyleme duyulan olumsuz hislere vurgu yapar. Kelime, konuşanın sabırsızlığını, bıkkınlığını veya karşılaşılan engellerden duyduğu rahatsızlığı dile getirir.
Rus dilinin müstehcen ifadeleri üzerine yapılan çalışmalarda (Levin, 1986; Plutser-Sarno, 2005), bu tür 'küfür köklü' fiillerin, sadece doğrudan küfür etmekten öte, derin bir ifade gücüne sahip olduğu belirtilir. Bunlar, konuşmacının duygusal durumunu (hayal kırıklığı, sinirlilik, umursamazlık) aktarmak için kullanılır. Kelimenin kullanımı, konuşmacının sosyal çevresine ve bağlama göre değişiklik gösterir; resmi ortamlarda kesinlikle kabul edilemezken, yakın arkadaş çevresinde veya stresli durumlarda bir rahatlama ifadesi olarak duyulabilir.
Söz konusu kelime, Sovyet sonrası dönemde dilin resmi kısıtlamalardan kurtulmasıyla birlikte daha da yaygınlaşan sokak diline ve gençlik argosuna özgü bir yapıya sahiptir. Bu dönemde, dil oyunları (Sannikov, 1999) ve mevcut kelimelerin deforme edilerek yeni anlamlar kazanması sıkça görülmüştür. «Домандюливать» gibi kelimeler, eyleme kaba bir yoğunluk katarken, aynı zamanda konuşmacının duruma karşı alaycı veya umursamaz tavrını da yansıtabilir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).