Домандяхать
(Domandyahat')- Bir yere zorlukla, sürünerek veya canı çıkarak varmak / ulaşmak: Aşırı yorgunluk, sarhoşluk veya fiziksel bitkinlik altında bir hedefe ucu ucuna ulaşmayı ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Кое-как до дома домандяхали после этой смены. [ko-ye-kak da do-ma da-man-dya-ha-li pos-le e-toy sme-nı]
- Bu vardiyadan sonra eve bir şekilde canımız çıkarak ulaştık.
2. Örnek Cümle:- Он еле домандяхал до вокзала с этими сумками. [on ye-le da-man-dya-hal da vak-za-la s e-ti-mi sum-ka-mi]
- Bu çantalarla istasyona ucu ucuna, sürünerek varabildi.
- Tamamen bozmak, mahvetmek, işini bitirmek, canından bezdirmek: Bir aleti tamamen kullanılmaz hale getirmek veya bir insanı aşırı derecede yıpratıp tüketmek anlamında kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Ты всё-таки домандяхал этот бедный ноутбук. [tı fsyo-ta-ki da-man-dya-hal e-tat bed-nıy no-ut-buk]
- Sonunda o zavallı dizüstü bilgisayarın anasını ağlattın.
2. Örnek Cümle:- Они меня своими глупыми вопросами совсем домандяхали. [a-ni mi-nya sva-i-mi glu-pı-mi vap-ro-sa-mi saf-syem da-man-dya-ha-li]
- Aptal sorularıyla beni tamamen bitirdiler.
- Kaba yoldan varmak / canını çıkararak tüketmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Домандяхать
Latin Transkripsiyonu: Domandyahat'
Okunuşu ve Vurgu: [da-man-dya-hat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en yaygın ve işlek küfür köklerinden biri olan, kadın cinsel organını ifade eden манда [man-da] sözcüğünden türetilmiştir. Rus dilinin kaba ve ekspresif katmanlarında bu kök, son derece üretken olup birçok farklı eylemi tanımlamak için kullanılır. Kelimenin önündeki до- [da-] eki, Rusça fiil yapımında bir eylemin tamamlandığını, nihai sınırına ulaştığını veya zorlu bir sürecin ardından bir hedefe varıldığını gösterir. Suffix yapısında bulunan -яхать [-ya-hat'] kısmı ise eyleme kaba, yıpratıcı ve gayret gerektiren bir nitelik kazandıran argoya has bir fiilleştirme ekidir. Sonuç olarak, kökündeki kaba cinsellik çağrışımı zamanla silinmiş ve yerini tamamen bıkkınlık, zorluk ve bitiş bildiren kaba bir eyleme bırakmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve yeraltı argosunda, günlük rutin eylemleri aşırı derecede duygusal, kaba ve dramatik hale getirmek amacıyla küfür kökenli kelimeler sıklıkla tercih edilir. Домандяхать [da-man-dya-hat'] kelimesi de tam olarak bu amaca hizmet eder. Birinci temel kullanımı, fiziksel yorgunluk, sarhoşluk veya engeller nedeniyle adeta sürünerek, can çekişerek bir yere ulaşmak (дойти [day-ti]) durumunu tasvir etmektir. İkinci kullanımı ise nesneler veya insanlar üzerinedir; bir mekanizmayı, cihazı tamamen bozup kullanılmaz hale getirmek ya da bir insanı psikolojik olarak tüketmek, işini bitirmek (добить [da-bit']) anlamına gelir. Özellikle post-Sovyet döneminin zorlu işçilik ve şantiye koşullarında, iş bitimindeki bıkkınlığı ve aşırı yorgunluğu ifade etmek için işçiler ve sokak gençliği arasında popülerlik kazanmıştır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).