Домандохаться
(Domandohatsya)- Kaşınarak belasını bulmak / Israrıyla hak ettiği cezayı veya tepkiyi almak: Bir kişinin ısrarlı, sinir bozucu veya riskli davranışları sonucunda nihayet hak ettiği olumsuz sonucu (azar, dayak, ceza) elde etmesi durumu.
1. Örnek Cümle:- Ты всё-таки домандохался, теперь выпутывайся sam. [tı fso-ta-ki da-man-do-hal-sya, ti-per vı-pu-tı-vay-sya sam]
- En sonunda kaşınıp belanı buldun, şimdi kendin kurtul işin içinden.
2. Örnek Cümle:- Не лезь к нему, а то домандохаешься. [nye lez k ni-mu, a to da-man-do-ha-yeş-sya]
- Ona bulaşma, yoksa belanı bulursun.
- Uğraşa uğraşa (zor bela veya bezdirerek) sonuca ulaşmak / Nihayet elde etmek (İronik): Bir şeyi çok fazla kurcalayarak, insanları usandırarak en sonunda (genelde kötü veya yıpratıcı bir şekilde) sonuca bağlamak.
1. Örnek Cümle:- Домандохался-таки до повышения, заездил всех начальников. [da-man-do-hal-sya-ta-ki da pa-vı-şe-ni-ya, za-yez-dil fseh na-çal-ni-kaf]
- Bütün müdürleri bezdirerek en sonunda o terfiyi kopardı.
- Uğraşa uğraşa belasını bulmak / Kaşınarak hak ettiği cezayı elde etmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Домандохаться
Latin Transkripsiyonu: Domandohatsya
Okunuşu ve Vurgu: [da-man-do-hat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en ağır ve tabulaşmış dört ana küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organını tanımlayan манда [man-da] isminden türetilmiştir. Dilbilimsel süreçte bu kaba isim kökünden, zahmetli, sinir bozucu veya beyhude bir iş üzerinde vakit kaybetmek, boş yere oyalanmak ya da aptalca davranmak anlamına gelen мандохаться [man-do-hat-sya] fiili türemiştir. Bu fiilin başına, eylemin nihai bir sınıra ulaştığını, tamamlandığını veya kaçınılmaz bir olumsuz sonuca ulaştığını bildiren sınırlandırma ön eki до- [da-] getirilmiş ve dönüşlülük eki olan -ся [sya] ile birleştirilmiştir. Böylece kelime, yapısal olarak "kaşınmanın, saçmalamanın veya birini çileden çıkarmanın en uç noktasına ulaşarak cezayı hak etmek" anlamını kazanmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sosyokültürel bağlamda домандохаться [da-man-do-hat-sya], bir kişinin riskli, ısrarlı veya son derece rahatsız edici davranışlarını sürdürerek hak ettiği belayı en sonunda kendi üzerine çekmesini ifade eden son derece kaba ve argomantatif bir kelimedir. Standart dildeki tarafsız добиться [da-bit-sya] (elde etmek, başarmak) fiilinin son derece agresif ve alaycı bir muadilidir. Rus sokak kültüründe ve günlük konuşma dilinde bu kelime, uyarılara kulak asmayan, kaşınmaya devam eden ve nihayetinde fiziksel veya sözel bir ceza ile karşılaşan kişiler için kullanılır. Buradaki ironi, kişinin aradığı bela veya cezayı adeta büyük bir çaba sarf ederek "elde etmiş" (başarmış) olmasıdır. Kelime, standart dildeki popüler argo deyişlerden olan доиграться [da-ig-rat-sya] (oynaya oynaya belasını bulmak) fiilinin, küfür jargonu seviyesindeki en üst ve en etkili dışavurumlarından biridir.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.