Абортаж
(Abortaj)- Kürtaj (Argo/Gayri Resmi): Tıbbi olarak gebeliğin sonlandırılması işlemi. Standart Rusça'daki "аборт" kelimesinin argo veya gayri resmi bir varyantıdır; genellikle işlem veya eylemin kendisini vurgular.
1. Örnek Cümle:- По слухам, она сделала абортаж, но это нигде не задокументировано. [pa slu-ham, a-na zdye-la-la a-bar-taj, no e-ta nig-d'ye ni za-dak-ku-myen-ti-ra-na]
- Söylentilere göre kürtaj yaptırmış ama bu hiçbir yerde belgelenmemiş.
2. Örnek Cümle:- Тот доктор, говорят, на абортажах специализировался. [tot dok-tar, ga-va-ryat, na a-bar-ta-jah spi-tsi-a-li-zi-rav-al-sya]
- O doktorun kürtajlar konusunda uzmanlaştığı söylenir.
- Kürtaj
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Абортаж
Latin Transkripsiyonu: Abortaj
Okunuşu ve Vurgu: [a-bar-taj]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Абортаж» kelimesi, standart Rusça'da kürtaj veya düşük anlamına gelen «аборт» kelimesinden türetilmiştir. «Аборт» kelimesi, Latince "abortus" (düşük, kürtaj) kelimesinden köken alır. Kelimeye eklenen "-аж" eki, Fransızca kökenli olup, genellikle bir eylemi, süreci veya bir eylemin sonucunu ifade eder (örneğin, "montaj", "sabotaj", "masaj"). Rus argo ve jargonunda, bu tür eklerin mevcut kelimelere eklenmesi, yeni, daha gayri resmi, jargonsal veya hatta ironik terimler yaratmanın yaygın bir dilbilimsel mekanizmasıdır. Bu bağlamda, «абортаж» kelimesi, «аборт» kelimesinin argo veya sokak dili varyantı olup, özellikle kürtaj eylemini veya prosedürünü vurgular.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Абортаж» terimi, özellikle gayri resmi, jargonsal ve hatta yeraltı dünyası bağlamlarında kürtaj eylemini ifade etmek için kullanılır. Bu terimin ortaya çıkışı, Rusya tarihinde kürtajın hassas, kısıtlı veya yasa dışı bir uygulama olduğu dönemlerle yakından ilişkilendirilebilir. Özellikle Sovyet döneminde, 1936'dan 1955'e kadar kürtajın yasaklanması, yasa dışı kürtajın yaygın bir karaborsasını doğurmuş, bu tür işlemler genellikle sağlıksız ve tehlikeli koşullarda gerçekleştirilmiştir. Bu tür bir ortamda, yeraltı ağları arasında özel bir jargonun gelişmesi doğal bir süreçtir. «-аж» ekinin verdiği hafif "teknik" veya "prosedürel" çağrışım, bu gizli operasyonlara atıfta bulunmak için kullanılmış olabilir; işlemi tıbbi bir müdahaleden ziyade bir "iş" veya "hizmet" olarak ele almaktadır. Bu tür jargonsal biçimlerin kullanılması, konuşmacıların tabu veya yasa dışı konuları belirli bir mesafeyle, sinizmle veya hatta kara mizahla tartışmalarına olanak tanır ki bu, "fenya" (hapishane argosu) ve genel argo için karakteristik bir özelliktir. Terim, onu standart tıbbi terimden ayırarak belirli bir alt kültüre ait olduğunu gösterir. Kürtajın 1955'te yasallaşmasından sonra bile, terim gayri resmi dilde varlığını sürdürmüş, jargonsal tadını ve gayri resmi veya hafif kaba çağrışımlarını korumuştur.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Fitzpatrick, S. (1999). Everyday Stalinism: Ordinary Life in Extraordinary Times. Oxford University Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).