Запиздюлиться
(Zapizdyulitsya)- Uzak, bilinmeyen veya sapa bir yere siktir olup gitmek, kaybolmak: Birinin ortadan kaybolarak çok uzak veya belirsiz bir yere gitmesi ya da konuşucunun giden kişiye duyduğu kızgınlığı ifade etmek için kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Куда он запиздюлился посреди ночи? [ku-da on za-piz-dyu-lil-sya pa-sre-di no-çi?]
- Gecenin yarısı nereye siktir olup gitti bu?
2. Örnek Cümle:- Мы запиздюлились в какую-то глушь и не могли найти дорогу обратно. [mı za-piz-dyu-li-lis f ka-ku-yu-ta gluş i ni mag-li nay-ti da-ro-gu ap-rat-na]
- Öyle siktiriboktan bir yere (ücra bir köşeye) gitmişiz ki geri dönüş yolunu bulamadık.
- Siktir olup gitmek, bilinmez bir yere kaybolmak, uzaklara gitmek.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздюлиться
Latin Transkripsiyonu: Zapizdyulitsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dyu-lit-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçanın en üretken ve yaygın dört temel küfür kökünden biri olan, kadın cinsel organını tanımlayan пизда [piz-da] kelimesine dayanır. Bu kökten türetilen isimler, fiiller ve zarflar Rus sokak argosunda sayısız anlamsal bükülmeye uğrar. Fiil, hareketin başlangıcını, yönünü veya bir şeyin arkasına/içine doğru gidişini bildiren за- [za-] öneki, kelimeyi fiilleştiren -и- [i] eki ve dönüşlülük bildiren -ся [-sya] son ekiyle yapılandırılmıştır. Kökenbilimsel süreçte "piç etmek", "fırlatıp atmak" ya da "vurmak" gibi anlamlara gelen запиздюрить [za-piz-dyu-rit'] veya birine şiddet uygulamak anlamına gelen пиздюли [piz-dyu-li] formlarından dönüşerek kendi kendine bir yerlere kaybolmak, uzaklaşmak anlamını kazanmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda hareket bildiren standart fiiller (идти [it-ti] - gitmek, уйти [uy-ti] - ayrılmak), konuşucunun duygusal durumunu, öfkesini, şaşkınlığını veya bıkkınlığını yansıtmak amacıyla sıkça küfür köklü alternatifleriyle değiştirilir. Запиздюлиться [za-piz-dyu-lit-sya] fiili de bu dinamik dilsel oyunun bir ürünüdür. Kelime, sıradan bir gidişi değil; genellikle bilinmeyen, son derece uzak, ücra, sapa veya erişilmesi zor bir yere gitmeyi, orada adeta kaybolmayı ifade eder. Ayrıca konuşmacının, giden kişiye duyduğu öfkeyi ("nereye siktir olup gitti?") veya durumun absürtlüğünü ("öyle uzak bir yere gittik ki") vurgulamak için kullanılır. Cezaevi kültüründe, sokak jargonunda ve gençlik argosunda yaygındır. Bir kişinin sorumluluktan kaçarak ortadan kaybolmasını ya da fiziksel olarak çok zahmetli bir mesafeyi aşarak bir yere ulaşmasını kaba bir tonla anlatır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.