Запиздяриваться
(Zapizdyarivatsya)- Sapa, kötü veya ücra bir yere saplanmak, kaybolmak, girmek (Попадать во что-то): Yanlışlıkla veya zoraki olarak çıkılması zor, berbat bir yere düşmek.
1. Örnek Cümle:- Мы ехали по навигатору и запиздярились в какое-то болото. [mı ye-ha-li pa na-vi-ga-ta-ru i za-piz-dya-ri-lis f ka-ko-ye-ta ba-lo-ta]
- Navigasyona bakarak gidiyorduk ve siktir mekandaki bir bataklığın ortasına saplandık.
2. Örnek Cümle:- Куда ты запиздярился в такую глушь? [ku-da tı za-piz-dya-ril-sya f ta-ku-yu gluş]
- Bu siktirimin ıssız yerine nasıl girdin sen?
- Aşırı derecede yorulmak, canı çıkmak, tükenmek (Уставать): Fiziksel ya da zihinsel olarak tamamen enerjisiz kalmak, perişan olmak.
1. Örnek Cümle:- Я сегодня так запиздярился на стройке, что ног не чую. [ya si-god-nya tak za-piz-dya-ril-sya na stroy-ki, şto nok ni şu-yu]
- Bugün şantiyede öyle bir canım çıktı ki ayaklarımı hissetmiyorum.
2. Örnek Cümle:- Хватит работать, ты уже совсем запиздярился. [hva-tit ra-bo-tat, tı u-je sa-fsem za-piz-dya-ril-sya]
- Çalışmayı bırak artık, tamamen bittin (amına koyuldun yorgunluktan).
- Siktirip gitmek (istenmeyen bir yere saplanmak) / Canı çıkana kadar yorulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздяриваться
Latin Transkripsiyonu: Zapizdyarivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dya-ri-vat-tsa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en yaygın ve güçlü dört ana küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kökünden türetilmiştir. Bu köke yönelme, başlama veya aşırılık bildiren за- ön eki ile fiile süreklilik ve yoğunluk kazandıran -ярива- eki getirilmiş, eylemin kişinin kendisine dönmesini sağlayan dönüşlülük eki -ся ile yapı tamamlanmıştır. Kelimenin temelinde yatan kaba ve agresif ton, türetildiği bu cinsel içerikli kökten kaynaklanmaktadır. Zaman içerisinde kelime doğrudan cinsel anlamını yitirerek, aşırı çaba, zorlu bir duruma düşme ve fiziksel tükenmişlik bildiren genel bir kaba argo fiile dönüşmüştür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve yeraltı kültüründe, son derece geniş bir kullanım alanına sahip olan küfür köklü fiiller, kelime haznelerini zenginleştirmek ve duygusal yoğunluğu artırmak için sıkça kullanılır. Запиздяриваться [za-piz-dya-ri-vat-tsa] fiili, özellikle iki temel durumda kullanılır: Birincisi, kişinin kendi hatası veya zorlu şartlar nedeniyle ücra, girilmesi zor, berbat veya tehlikeli bir yere (çıkmaza) girmesi, saplanması veya kaybolmasıdır. İkincisi ise, çok ağır fiziksel/zihinsel bir iş sonucunda canı çıkacak kadar yorulması, bitap düşmesidir. Sovyet sonrası dönemde, özellikle ağır sanayi işçileri, şantiye çalışanları ve sokak gençliği arasında popülerlik kazanmış olup, günlük hayattaki bıkkınlığı ve çaresizliği ifade etmenin en kaba yollarından biridir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.