Запиздяривать
(Zapizdyarivat')- Bir işi çok hızlı, aceleyle ve yoğun bir enerjiyle yapmak: Bir işi bir an önce bitirmek için büyük bir güç ve hızla girişmek.
1. Örnek Cümle:- Нам нужно быстро запиздяривать этот отчёт, пока босс не пришёл. [nam nuj-na bıs-tra za-piz-dya-ri-vat' e-tat at-çot, pa-ka bos ni pri-şol]
- Patron gelmeden önce bu raporu hızlıca kitlememiz (hızlıca yapıp bitirmemiz) lazım.
2. Örnek Cümle:- Хватит тянуть время, давай запиздяривай работу! [hva-tit tya-nut' vre-mya, da-vay za-piz-dya-ri-vay ra-bo-tu]
- Zaman kaybetmeyi bırak, hadi hızlıca giriş şu işe!
- Bir nesneyi sertçe fırlatmak, bir yere çakmak veya monte etmek: Fiziksel bir şeyi güç kullanarak hızlıca bir yere göndermek veya yerleştirmek.
1. Örnek Cümle:- Куда ты запиздяриваешь эти гвозди? [ku-da tı za-piz-dya-ri-va-yeş e-ti gvoz-di]
- Bu çivileri nereye çakıp duruyorsun?
2. Örnek Cümle:- Он постоянно запиздяривает мяч за забор. [on pas-ta-yan-na za-piz-dya-ri-va-yet myaç za za-bor]
- Topu sürekli bahçe duvarının arkasına fırlatıp duruyor.
- Hızlıca bir şey yapmak / (Bir şeyi) sertçe fırlatmak, çakmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздяривать
Latin Transkripsiyonu: Zapizdyarivat'
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dya-ri-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken ve yaygın kaba kelime köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kökünden türetilmiştir. Bu kaba köke ön ek olarak gelen за- [za-] (bir eyleme başlamayı, eylemi yoğunlaştırmayı veya tamamlamayı bildirir) ve eylemin süreklilik/tekrarlanma bildiren -яривать [-ya-ri-vat'] gövdesi eklenmiştir. Rusça kaba dilde bu kök, aldığı çeşitli eklerle orijinal cinsel anlamını tamamen yitirerek soyut hareket, şiddet, hız ve yoğunluk bildiren genel fiillere dönüşme yeteneğine sahiptir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus kaba ve sokak dilinin en belirgin özelliklerinden biri, sınırlı sayıda küfür kökünden yüzlerce farklı eylem, durum ve nesne türetebilmesidir. Запиздяривать [za-piz-dya-ri-vat'] fiili de bu dilsel yaratıcılığın ve esnekliğin tipik bir örneğidir. Kelime, fiziksel veya zihinsel bir işi çok büyük bir hızla, enerjik bir şekilde ve durmaksızın yapmayı ifade eder. Özellikle şantiyeler, fabrikalar, sanayi bölgeleri ve askeri birlikler gibi fiziksel gücün ve hızın ön planda olduğu, hiyerarşik ve sert eril ortamlarda işlerin acilen bitirilmesi gerektiğinde sıkça kullanılır. Benzer şekilde, bir şeyi sertçe vurmak, çivilemek, monte etmek veya uzak bir yere fırlatmak anlamlarında da kullanılır. Bu yönüyle, benzer bir kaba kökten türeyen хуярить [hu-ya-rit'] fiiliyle eş anlamlılık gösterir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.