Запиздоваться
(Zapizdovatsya)- (Kaba argo) Uzak, sapa veya belirsiz bir yere gitmek üzere yola çıkmak, siktirip gitmek: Eylemin genellikle uzun, zahmetli veya gereksiz bir yolculuk içerdiğini ima eder.
1. Örnek Cümle:- Он собрал вещи и запиздовался куда-то на север. [on sab-ral vye-şçi i za-piz-da-val-sa ku-da-ta na sye-vir]
- Eşyalarını topladı ve kuzeyde bir yerlere siktirip gitti.
2. Örnek Cümle:- Ну что, запиздовался в свой офис на другой конец города? [nu şto, za-piz-da-val-sa f svoy o-fis na dru-goy ka-nyets go-ra-da]
- Eee, şehrin öbür ucundaki ofisine siktirip gittin mi sonunda?
- (Kaba argo) Çok uzaklara gidip gözden kaybolmak, sapa bir yerde kaybolmak: Bir kişinin nerede olduğunun bilinmediği veya ulaşılması zor bir yere gittiği durumları belirtir.
1. Örnek Cümle:- Где он шляется? Опять запиздовался куда-то на окраину. [g-dye on şlya-it-sa? a-pyat za-piz-da-val-sa ku-da-ta na ak-ra-i-nu]
- Nerede sürtüyor bu? Yine varoşlarda bir yerlere siktirip gitmiş (gözden kaybolmuş).
- Uzak veya belirsiz bir yere doğru siktirip gitmek / Yola koyulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запиздоваться
Latin Transkripsiyonu: Zapizdovatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-da-va-tsa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın dört ana küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinden türetilmiştir. Kelime yapısı incelendiğinde, eylemin başlangıcını, bir sınırın aşılmasını veya bir yönelimin derinliğini bildiren за- [za-] ön eki ile geçişsiz ve dönüşlü fiil yapan -ова- [-ava-] eki ile -ться [-tsa] dönüşlülük son ekinin birleştiği görülür. Standart Rusçada зайти [zay-ti] (uğramak, içeri girmek) veya зашагать [za-şa-gat'] (yürümeye koyulmak) örneklerinde görülen ön ek işlevi, bu kaba kelimeye dahil edildiğinde eylemin kaba, kontrolsüz ya da uzak bir yöne doğru başladığını ifade eder. Kelimenin kökenbilimsel mantığı, kaba bir cinsel terim üzerinden "bilinmeyen, uzak ya da istenmeyen bir yöne doğru yola koyulmak" anlamını üretmeye dayanır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosu ve sokak kültüründe, standart hareket bildiren gitmek, yola çıkmak, ayrılmak (пойти [pay-ti], отправиться [at-pra-vit-sa], уйти [uy-ti]) gibi fiiller sıklıkla küfür köklü varyantlarıyla ikame edilir. Bu kullanım, konuşanın eyleme karşı duyduğu bıkkınlığı, öfkeyi, umursamazlığı veya durumun absürtlüğünü vurgular. Eylemin öznesi kendi isteğiyle veya zorunlu olarak çok uzak, sapa veya belirsiz bir yere doğru hareket ettiğinde bu fiil tercih edilir. Sovyet döneminde sanayileşme ve toplama kampları (Gulag) gibi geniş coğrafyalara yayılmış zorunlu çalışma koşulları, halkın ve mahkumların uzak mesafeleri tanımlarken daha sert ve ekspresif bir dil kullanmasına yol açmıştır. Günümüzde bu kelime, özellikle arkadaş ortamlarında birinin sapa bir yere gitmesini, gözden kaybolmasını ya da aniden yola çıkmasını kaba ve alaycı bir üslupla ifade etmek için yaygın olarak kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.