Запизденная
(Zapizdennaya)- Çalınmış, yürütülmüş (Hırsızlık yoluyla elde edilmiş nesne): Birinden izinsizce, gizlice veya zorla alınmış, çalınmış olan eşyaları kaba ve küfürlü bir dille ifade etmek için kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Где ты взял этот телефон? — Да это запизденная трубка, пацаны подогнали. [gde tı vzyal e-tat ti-li-fon? — da e-ta za-piz-dyen-na-ya trup-ka, pa-tsa-nı pa-dag-na-li]
- Bu telefonu nereden buldun? — Çalıntı mal bu, bizim uşaklar getirdi.
2. Örnek Cümle:- Вся эта запизденная техника быстро уходит на чёрном рынке. [fsya e-ta za-piz-dyen-na-ya teh-ni-ka bıst-ra u-ho-dit na çor-nam rın-ki]
- Bu çalınan elektroniklerin hepsi kara borsada hemen elden çıkarılıyor.
- Çalınmış / Yürütülmüş
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запизденная
Latin Transkripsiyonu: Zapizdennaya
Okunuşu ve Vurgu: [za-piz-dyen-na-ya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en yaygın ve işlevsel dişil cinsel organ kökenli kaba sözcüğü olan пизда [piz-da] kökünden türetilmiştir. Bu kökten üretilen tamamlanmış eylem fiili запиздить [za-piz-dit'] (çalmak, aşırmak veya şiddet uygulamak) köküne dayanmaktadır. Fiildeki за- [za-] ön eki, eylemin tamamlandığını ve nesnenin başka birinin mülkiyetine geçtiğini belirtir. Geçmiş zaman edilgen sıfat-fiil yapım eki olan -енная [-en-na-ya] takısıyla birleşerek "çalınmış olan", "yürütülmüş" anlamına gelen edilgen bir sıfat biçimini almıştır. Rus argosunda cinsel içerikli temel köklerin, nesnelerin çalınması veya yok edilmesi gibi yasa dışı ve olumsuz eylemleri tanımlamak için yeni kelimeler üretmede kullanılması son derece yaygın bir morfolojik eğilimdir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak jargonunda ve yeraltı dünyasının dili olan феня [fe-nya] sisteminde, mülkiyetin el değiştirmesi, çalınması veya dolandırıcılıkla ele geçirilmesi durumları için standart dildeki украсть [uk-rast'] (çalmak) fiili yerine küfür kökenli türevler tercih edilir. Bu bağlamda запизденная [za-piz-dyen-na-ya], tamamen yasa dışı yollarla, hırsızlık ya da yağma yoluyla elde edilmiş ganimetleri veya eşyaları tanımlamak için sokak gençliği, suç şebekeleri ve hapishane sakinleri arasında kullanılır. Bu kelime, mülkiyet hakkının ihlalini sadece sıradan bir hırsızlık olarak değil, mülk sahibinin aşağılandığı, mağlup edildiği ve mülkün kaba bir güç veya kurnazlıkla elinden alındığı bir güç gösterisi olarak nitelendirir. Sovyet dönemi sonrası mülkiyet güvencesizliği ve organize suç dalgası sırasında sokak dilinde popülerleşerek gündelik kaba konuşmanın bir parçası haline gelmiştir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).