Запердеть
(Zaperdet)- Osırmaya başlamak: Gaz çıkarmak, osuruk salıvermek.
1. Örnek Cümle:- Он так наелся гороха, что скоро совсем запердит. [on tak na-yel-sya ga-ro-ha, şto sko-ra sav-syem za-per-dit]
- O kadar bezelye yedi ki yakında tamamen osurmaya başlayacak.
- Kötü koku yaymaya başlamak, bozulmak: Bir ortamın veya şeyin rahatsız edici bir koku vermeye başlaması, bozulması.
1. Örnek Cümle:- По-моему, этот сыр уже запердел. [pa-mo-i-mu, e-tat sır u-je za-per-dyel]
- Bana göre bu peynir artık kötü kokmaya başladı (bozuldu).
- Sönmeye başlamak, etkisini yitirmek: Mecazi olarak bir kişinin veya şeyin 'havasını' kaybetmesi, eski etkisinin kalmaması.
1. Örnek Cümle:- Что-то этот твой гениальный план начал запердеть. [şto-ta e-tat tvoy gi-ni-al'-nıy plan na-çal za-per-dyet']
- Senin bu dahi planın sanki sönmeye başladı (işe yaramaz oldu).
- Osırmaya başlamak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Запердеть
Latin Transkripsiyonu: Zaperdet
Okunuşu ve Vurgu: [za-per-dyet']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Proto-Slavca *pьrděti kökünden gelir ve Latince 'pedere', Eski Yunanca 'perdesthai', İngilizce 'fart' kelimeleriyle aynı Hint-Avrupa kökenini paylaşır. Temel anlamı 'osırmak'tır. Başına gelen 'за-' [za] öneki, eylemin başlangıcını veya bir eylemi tamamlamayı belirtir. Bu bağlamda, 'osırmaya başlamak' veya 'osuruğu salıvermek' anlamına gelir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rusçada günlük konuşma dilinde ve argoda sıkça kullanılan bir fiildir. Temel olarak fizyolojik bir eylemi, yani 'osuruğu' ifade eder. Ancak, bu fiil sıklıkla mecazi anlamlarda da kullanılır. Kötü bir koku yaymaya başlamak, rahatsız edici veya itici bir hal almak gibi durumlar için de mecazi bir anlatım biçimi olarak karşımıza çıkar. Halk dilinde ve küfürlü ifadelerde, bir durumun veya ortamın kalitesinin bozulduğunu, kötüleştiğini veya tahammül edilemez hale geldiğini belirtmek için kullanılır. Özellikle kaba veya küfürlü jargonda, bir kişinin veya grubun 'havasının', 'otoritesinin' veya 'öneminin' aniden kaybolduğunu, 'sönmeye başladığını' ifade etmek için de ironik bir şekilde kullanılabilir. Sözcük, doğrudan fizyolojik bir eylemle bağlantılı olduğundan, çoğu zaman espri veya aşağılama amaçlı kaba bir dilde yerini bulur.