logogopnik.png

THE GOPNİK

Запердеть

(Zaperdet')
Anlamsal Çeviri:
  1. Osurmaya başlamak (Düz kaba anlam): Bir kimsenin aniden gaz çıkarmaya başlaması.
    1. Örnek Cümle:
    • Он наелся гороха и запердел на всю комнату. [on na-yel-sya ga-ro-ha i za-pir-dyel na fsyu kom-na-tu]
    • Bezelye yiyip doydu ve tüm odada osurmaya başladı.

    2. Örnek Cümle:
    • Кто там запердел в углу? [kto tam za-pir-dyel v ug-lu]
    • Köşede kim osurmaya başladı?
  2. Söylenmeye, mızmızlanmaya, boş konuşmaya başlamak (Mecazi/Aşağılayıcı): Bir kişinin can sıkıcı bir şekilde dırdır etmesi veya gereksiz yere ses çıkarması.
    1. Örnek Cümle:
    • Начальник опять запердел про свои отчёты. [na-çal-nik a-pyat za-pir-dyel pra sva-i at-ço-tı]
    • Müdür yine raporları hakkında dırdır etmeye başladı.

    2. Örnek Cümle:
    • Хватит запердеть, делай давай! [hva-tit za-pir-dyet', dye-lay da-vay]
    • Boş boş söylenmeyi bırak da yap hadi!
  3. Motorun veya cihazın gürültüyle teklemeye başlaması (Mecazi/Mekanik): Eski veya bozuk bir mekanizmanın patırtılı sesler çıkarması.
    1. Örnek Cümle:
    • Старый мотор запердел и заглох. [sta-rıy ma-tor za-pir-dyel i za-gloh]
    • Eski motor patırdamaya başladı ve stop etti.

    2. Örnek Cümle:
    • Мой глушитель опять запердел, надо ехать в ремонт. [moy glu-şi-tel' a-pyat za-pir-dyel, na-da ye-hat' v ri-mont]
    • Egzozum yine gürültü yapmaya başladı, tamire gitmek gerek.
Birebir Çeviri:
  • Osurmaya başlamak
Sosyokültürel Bağlam ve Tarihçe:

1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Запердеть
Latin Transkripsiyonu: Zaperdet'
Okunuşu ve Vurgu: [za-pir-dyet']

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Kelime, eylemin başlangıcını veya bir duruma giriş bildiren ön ek за- [za-] ile "yel üflemek, osurmak" anlamına gelen kaba fizyolojik fiil пердеть [pir-dyet'] sözcüğünün birleşmesiyle türetilmiştir. Kök olan пердеть [pir-dyet'], Proto-Slavca kökenli *pьrděti fiiline dayanır. Bu kök, Proto-Hint-Avrupa dil ailesindeki ortak *perd- / *pezd- yansıma kökünden evrilmiştir. İngilizcedeki "fart", Sanskritçedeki pardate, Antik Yunancadaki perdein ve Latincedeki pedere fiilleriyle kökteştir. Rusçada за- [za-] ön ekiyle birleşerek tamamlanmışlık (perfective) görünüşü kazanmış ve "osurmaya başlamak" anlamında yapılandırılmıştır.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Rus kaba dilinde ve sokak argosunda fizyolojik eylemlere dayanan ifadeler oldukça yaygındır. Her ne kadar bu fiil Rusçanın tabulaşmış dört ana küfür kökünden birine ait olmasa da, yüksek düzeyde kabalık ve edepsizlik (vulgarizm) barındırır. Kırsal kesimin kaba konuşma alışkanlıklarından sokak jargonuna miras kalan bu kelime, gündelik dilde üç temel boyutta kullanılır. Birincisi, doğrudan fizyolojik anlamıyla bir kişinin aniden gaz çıkarmaya başlamasıdır. İkincisi, mekanik bir bağlamda motorların, araçların veya eski makinelerin bozuk bir sesle gürültülü bir şekilde çalışmaya başlamasını tanımlamak için kullanılan popüler bir benzetmedir. Üçüncüsü ve sosyal açıdan en yaygın olanı ise mecazi olarak; bir kişinin aniden mızmızlanmaya, dırdır etmeye, boş veya anlamsız konuşmaya, otoriteye karşı acizce söylenmeye başlamasını aşağılayıcı bir tonda ifade etmesidir.

4. KAYNAKÇA

  • Vasmer, M. (1986). Толковый словарь живого великорусского языка / Etymological Dictionary of the Russian Language.
  • Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
  • Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
  • Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
SÖZLÜKTE BAŞKA KELİME ARA