Замандяриваться
(Zamandyarivatsya)- Aşırı çalışmaktan, fiziksel veya zihinsel zorlanmadan ötürü tamamen tükenmek, canı çıkmak, pestili çıkmak: Yoğun bir iş temposundan veya stresli bir süreçten sonra hareket edemeyecek seviyeye gelmek.
1. Örnek Cümle:- Хватит так замандяриваться на этой работе, всех денег всё равно не заработаешь. [hva-tit tak za-man-dya-ri-vat-sa na e-tay ra-bo-te, fseh de-nek fso rav-no ni za-ra-bo-taş]
- Bu işte kendini bu kadar paralamayı (amını götünü dağıtmayı) bırak, bütün parayı tek başına kazanamazsın nasılsa.
2. Örnek Cümle:- Мы весь день таскали эти мешки и замандярились до полусмерти. [mı ves' den' tas-ka-li e-ti miş-ki i za-man-dya-ri-lis da pa-lu-smer-ti]
- Bütün gün bu çuvalları taşıdık ve geberene kadar yorulduk (canımız çıktı).
- Amı götü dağıtmak / Canı çıkacak kadar yorulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Замандяриваться
Latin Transkripsiyonu: Zamandyarivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-man-dya-ri-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusça kaba dilinin ve sokak argosunun en üretken köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen манда [man-da] kelimesinden türetilmiştir. Kelime, zamansal ve derecesel sınırları zorlamayı ifade eden за- [za-] ön eki, fiili süreklilik ve süreç bildiren bir yapıya kavuşturan -ива- [-iva-] eki ve eylemin kişinin kendisine yönelik olduğunu gösteren dönüşlü -ся [-sya] ekiyle birleşmiştir. Rusçanın zengin morfolojik yapısı, anatomik küfür köklerinden eylemsel durum bildiren yeni kelimeler türetmeye son derece elverişlidir. Bu bağlamda kelime, kelime anlamından sıyrılarak tamamen soyut bir tükenmişlik ve yorulma durumunu ifade eder hale gelmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda ağır cinsel organ tasvirleri ve bunlardan türeyen fiiller, genellikle zorlu yaşam koşullarını, ağır fiziksel işleri veya sistemin birey üzerinde yarattığı tahribatı anlatmak için kullanılır. Tıpkı erkek cinsel organı kökeninden türeyen заебаться [za-ye-bat-sa] fiilinde olduğu gibi, замандяриваться [za-man-dya-ri-vat-sa] fiili de bireyin gücünün son damlasına kadar tükendiğini, adeta "pestilinin çıktığını" ifade eder. Sovyet döneminde sanayileşme hızı, ağır fabrika ve şantiye koşulları ile Gulag çalışma kamplarında gelişen dilsel kültür, bu tarz ağır ve kaba ifadelerin günlük işçi diline yerleşmesinde büyük rol oynamıştır. Günümüzde resmi ve edebi dilde tamamen tabu kabul edilmekle birlikte, sokakta, askerlik jargonunda ve ağır iş kollarında çalışan erkek grupları arasında bıkkınlığı ve aşırı yorgunluğu en uç noktada anlatmak için sıkça tercih edilir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.