Закосоёбиться
(Zakosoyobitsya)- Suratını asmak, somurtmaya başlamak, keyifsizleşip içine kapanmak (İnsanlar için): Bir duruma canı sıkıldığı için yüzü düşmek, asık suratlı bir hale bürünmek.
1. Örnek Cümle:- Что ты закосоёбился? Опять начальник орал? [şto tı za-ka-sa-yo-bil-sya? a-pyat' na-çal'-nik a-ral?]
- Ne suratını astın? Yine mi müdür bağırdı?
2. Örnek Cümle:- Как только услышал про работу, сразу закосоёбился. [kak tol'-ka us-lı-şal pra ra-bo-tu, sra-zu za-ka-sa-yo-bil-sya]
- İş lafını duyar duymaz hemen suratı asıldı.
- Yamulmak, çarpılmak, eğrilip bükülmek (Nesneler veya vücut parçaları için): Fiziksel olarak şekli bozulmak, düzgünlüğünü yitirmek.
1. Örnek Cümle:- Дверь от сырости закосоёбилась, теперь не закрывается нормально. [dver' at sı-ras-ti za-ka-sa-yo-bi-las', ti-pyer' ni za-krı-va-it-sya nar-mal'-na]
- Kapı nemden yamuldu, şimdi düzgün kapanmıyor.
2. Örnek Cümle:- После вчерашней тренировки спину закосоёбило. [pas-lye fçye-raş-nyey trye-ni-rof-ki spi-nu za-ka-sa-yo-bi-la]
- Dünkü idmandan sonra sırtım tamamen tutuldu (yamuldu).
- Yamulup siktir olmak / Eğrilip sikilmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Закосоёбиться
Latin Transkripsiyonu: Zakosoyobitsya
Okunuşu ve Vurgu: [za-ka-sa-yo-bit-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Sözcük, Rusçanın en üretken ve yaygın kaba/küfürlü eylem köklerinden biri olan ve cinsel ilişkiyi ifade eden ебать [yi-bat'] kökünden türetilmiştir. Kelime mimarisi; başlangıç ve bir duruma geçiş bildiren за- [za-] öneki, eğrilik/yamukluk bildiren косо- [ka-sa-] kökü, ağır küfür kökü olan -ёб- [-yop-], fiil yapan -ить- [-it'-] eki ve dönüşlülük bildiren -ся [-sya] ekinin birleşmesiyle oluşmuştur. Kelimenin kökenindeki kaba mantık, bir şeyin veya bir kimsenin fiziksel ya da ruhsal olarak "yamularak berbat bir duruma gelmesini" ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve kaba argosunda, ağır küfür kökleri zamanla asıl cinsel anlamlarını yitirerek nesnelerin fiziksel durumlarını veya insanların ruhsal hallerini aşırı uçlarda tanımlayan güçlü dışavurumcu (ekspresif) araçlara dönüşmüştür. Закосоёбиться [za-ka-sa-yo-bit-sya] fiili de bu dönüşümün en tipik örneklerinden biridir. Kelime, fiziksel dünyada bir nesnenin (örneğin neme maruz kalmış ahşap bir kapının veya darbe almış bir metalin) eğrilmesini, çarpılmasını, ekseninden kaymasını tarif etmek için kullanılır. İnsanlar için kullanıldığında ise kişinin moral bozukluğu, hayal kırıklığı veya öfke nedeniyle yüzünü asmasını, somurtmasını, moralinin sıfıra inerek içine kapanmasını ifade eden son derece kaba ama canlı bir sokak tasviridir. Rus argosunun bu tür kelimeleri günlük hayattaki sıradan can sıkıntılarını dahi şiddetli bir dille dramatize etme eğilimini yansıtır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).