Закосоёбить
(Zakosoyobit')- Bir nesneyi yamultmak, bükmek, eğri büğrü hale getirmek: Mekanik bir darbe veya dış etken nedeniyle bir şeyin düzgün şeklini tamamen bozmak.
1. Örnek Cümle:- Он так сильно ударил по двери, что железную ручку намертво закосоёбило. [on tak sil'-na u-da-ril pa dvyeri, şto jı-lyez-nu-yu ruç-ku na-myert-va za-ka-sa-yo-bi-la]
- Kapıya öyle sert vurdu ki demir kol tamamen yamuldu.
2. Örnek Cümle:- Зачем ты закосоёбил эту деталь? Её теперь только выкинуть. [za-çem tı za-ka-sa-yo-bil e-tu di-tal'? yi-yo ti-pyer' tol'-ka vı-ki-nut']
- Bu parçayı niye yamulttun? Artık sadece çöpe atılır.
- Yüzü gözü çarpılmak, kasılmak, acıdan veya soğuktan iki büklüm olmak: İnsan vücudunun veya çehresinin fiziksel bir rahatsızlık nedeniyle deforme olması.
1. Örnek Cümle:- От резкого порыва ледяного ветра его лицо сразу закосоёбило. [at ryez-ka-va pa-rı-va li-di-no-va vyet-ra yi-vo li-tso sra-zu za-ka-sa-yo-bi-la]
- Sert esen buz gibi rüzgardan yüzü gözü hemen felç gibi yamuldu.
2. Örnek Cümle:- Вчера после тренировки мне спину так закосоёбило, что разогнуться не мог. [fçi-ra pas-li tri-ni-rof-ki mnye spi-nu tak za-ka-sa-yo-bi-la, şto ra-zag-nut'-sya ni mok]
- Dün antrenmandan sonra belim öyle bir tutuldu ki doğrulamadım.
- Yamultmak, eğip bükerek şeklini bozmak, çarpıtmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Закосоёбить
Latin Transkripsiyonu: Zakosoyobit'
Okunuşu ve Vurgu: [za-ka-sa-yo-bit']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçadaki iki farklı kökün ve bir ön ekin birleşmesiyle oluşmuş son derece ekspresif, küfürlü bir birleşik fiildir. Kelimenin başında yer alan за- [za-] ön eki, bir eylemin başladığını veya bir sürecin tamamlanıp kalıcı bir duruma ulaştığını (inchoative/perfective) belirtir. Kelimenin gövdesi ise iki ana unsurdan oluşur: Birincisi, eğri, çarpık, yamuk anlamına gelen косой [ka-soy] sıfatıdır. İkincisi ise, Rusçanın en temel dört küfür kökünden biri olan ve cinsel ilişkiye girmek, bozmak, mahvetmek anlamlarına gelen ёб [yob] (ебать [yi-bat']) köküdür. İki kök birbirine -о- [o] bağlama ünlüsü ile bağlanmıştır. Dolayısıyla kelime, kelime anlamı olarak "sike sike yamultmak" veya "sikerek eğri büğrü hale getirmek" mantığına dayanır ve zamanla argo dilde bir nesneyi ya da insan vücudunu fiziksel olarak aşırı derecede bozmak, yamultmak veya eğmek anlamında yerleşikleşmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak jargonunda ve özellikle sanayi, inşaat gibi fiziksel güce dayalı iş kollarında çalışan sınıfların dilinde bu kelime, standart dildeki согнуть [sag-nut'] (bükmek, eğmek) veya искривить [is-kri-vit'] (eğriltmek) fiillerinin son derece kaba ve vurgulu bir alternatifidir. Bir nesnenin darbe, kaza, aşırı yüklenme veya sıcaklık değişimi gibi dış etkenlerle tamamen formunu kaybetmesi, eğrilmesi durumunu tasvir etmek için kullanılır. İkinci bir kullanım alanı ise insan fizyolojisidir. Aşırı soğuk, felç, şiddetli spazm, alkol/uyuşturucu zehirlenmesi veya fiziksel acı nedeniyle bir insanın yüzünün veya vücudunun kasılıp yamulması durumunu anlatmak için de sıklıkla bu kelimeye başvurulur. Kelime, kullanıldığı cümleye güçlü bir öfke, şaşkınlık veya çaresizlik tonu katar; standart dildeki sıradan bir bükülme eylemini, neredeyse şiddet içeren geri dönülemez bir bozulma seviyesine yükseltir.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).