Захуяриваться
(Zahuyarivat'sya)- Çalışmaktan veya bir uğraştan ötürü aşırı yorulmak, canı çıkmak, götü sikilmek: Bir işi yaparken fiziksel veya zihinsel sınırları zorlayıp tükenme noktasına gelmek.
1. Örnek Cümle:- Мы на этой стройке каждый день захуяриваемся до полусмерти. [mı na e-tay stroy-ke kaj-dıy dyen' za-hu-ya-ri-va-im-sya da pa-lu-smer-ti]
- Biz bu şantiyede her gün yarı ölü gibi yorulmaktan süzülüyoruz (götümüz sikiliyor).
2. Örnek Cümle:- Хватит так захуяриваться на работе, всех денег всё равно не заработаешь. [hva-tit tak za-hu-ya-ri-vats-tsa na ra-bo-te, fseh dye-nek fsyo rav-no ni za-ra-bo-tiş]
- İşte böyle kendini sikip atacak kadar yorulmayı (canını çıkarmayı) bırak, dünyadaki bütün parayı kazanamazsın nasılsa.
- Kendini sike sike yormak / Yoğun çalışmaktan canı çıkmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Захуяриваться
Latin Transkripsiyonu: Zahuyarivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [za-hu-ya-ri-vats-tsa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçanın temel küfür köklerinden biri olan ve erkek cinsel organı anlamına gelen хуй [huy] sözcüğünden türetilmiştir. Kelime morfolojik olarak şu şekilde analiz edilir: Başlangıç veya aşırılık bildiren за- [za] öneki, eylemin yoğunluğunu ve şiddetini artıran хуярить [hu-ya-rit'] (şiddetle vurmak, yoğun şekilde çalışmak, fırlatmak) fiil kökü, eylemin sürekliliğini ve süreç bildiren yapısını kuran -ива- [-iva-] eki ve son olarak dönüşlülük bildiren -ться [-tsa] eki. Bu doğrultuda захуяриваться [za-hu-ya-ri-vats-tsa] kelimesi, bir eylemi kendini yıpratacak derecede, aşırı yoğun ve aralıksız bir şekilde sürdürmek, bu süreçte fiziksel ve zihinsel olarak tamamen tükenmek anlamına gelir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu ifade, özellikle yoğun el emeği, fiziksel güç gerektiren işler, uzun çalışma saatleri veya ağır yaşam koşulları altında ezilen bireylerin içinde bulundukları aşırı tükenmişlik durumunu anlatmak için kullanılır. Sovyet sonrası dönemde ve işçi sınıfı arasında (şantiyeler, fabrikalar, sanayi bölgeleri) popülerlik kazanan bu kelime, sıradan bir "yorulmak" (уставать [us-ta-vat']) eyleminin ötesinde, kişinin artık çalışmaktan "götünün sikildiğini", "amına koyulduğunu" veya "pestilinin çıktığını" en kaba ve vurucu şekilde betimler. Dönüşlü yapısı, kişinin bu duruma kendi yoğun çalışması veya maruz kaldığı koşullar nedeniyle bizzat kendi kendine geldiğini vurgular. Hapishane argosunda, yani феня [fe-nya] kültüründe ve ağır sanayi jargonunda, bir işi bitirmek için canını dişine takıp kendini harap eden kişileri tanımlamak için sıklıkla tercih edilir. Karşı tarafa aşırı yorgun olunduğu için artık daha fazla iş yapılamayacağını veya tahammül sınırının aşıldığını bildiren güçlü bir pragmatik işleve sahiptir.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).