Захуяриться
(Zahuyarit'sya)- Bir yere/şeye hızla çarpmak, toslamak, feci kaza yapmak: Bir nesneye, duvara veya araca yüksek hızla ve şiddetle bindirmek.
1. Örnek Cümle:- Он не справился с управлением и захуярился прямо в столб. [on ni spra-vilsya s up-rav-lye-ni-yem i za-hu-ya-ril-sya prya-ma f stolp]
- Direksiyon hakimiyetini kaybetti ve direkt direğe tosladı.
2. Örnek Cümle:- Смотри, как этот дебил чуть в забор не захуярился. [smat-ri, kak e-tat di-bil çut' v za-bor ni za-hu-ya-ril-sya]
- Baksana, bu geri zekalı az kalsın çite çarpıyordu.
- Alkol veya maddeden sızmak, aşırı sarhoş olup kendinden geçmek: Alkol veya uyuşturucu etkisiyle vücudun iflas etmesi, bilincini yitirecek kadar dağıtmak.
1. Örnek Cümle:- Вчера мы захуярились так, что я ничего не помню. [fçi-ra mı za-hu-ya-ri-lis' tak, şto ya ni-çi-vo ni pom-nyu]
- Dün gece öyle bir dağıttık ki hiçbir şey hatırlamıyorum.
2. Örnek Cümle:- Хватит пить, ты уже в хлам захуярился. [hva-tit pit', tı u-je f hlam za-hu-ya-ril-sya]
- İçmeyi kes, şimdiden leş gibi sarhoş oldun.
- Çok çalışmaktan bitap düşmek, kendini hırpalamak veya başını belaya sokmak: Bir işin altında ezilmek veya tehlikeli bir duruma balıklama dalmak.
1. Örnek Cümle:- Я целую неделю захуяривался на этой стройке. [ya tsi-lu-yu ni-dye-lyu za-hu-ya-ri-val-sya na e-tay stroy-ki]
- Bütün hafta bu şantiyede kendimi helak ettim.
2. Örnek Cümle:- Куда ты лезешь, хочешь захуяриться по-крупному? [ku-da tı lye-ziş, ho-çiş za-hu-ya-rit-sa pa krup-na-mu]
- Nereye bulaşıyorsun, başını büyük bir belaya mı sokmak istiyorsun?
- Kendini s...e çarpmak / Şiddetle bir yere bindirmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Захуяриться
Latin Transkripsiyonu: Zahuyarit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [za-hu-ya-rit-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en temel ve en üretken küfür köklerinden biri olan хуй [huy] isminden türetilmiştir. Bu kök, ön ek ve son ek kombinasyonlarıyla sınırsız sayıda fiil üretebilme yeteneğine sahiptir. İncelememize konu olan захуяриться [za-hu-ya-rit-sa] fiili, öncelikle bir eylemin ani başlangıcını, yoğunluğunu veya bir sınıra ulaşmasını ifade eden за- [za-] ön ekiyle kurulmuştur. Kelimenin gövdesini oluşturan хуярить [hu-ya-rit'] fiili, kaba dilde "şiddetle vurmak, atmak, fırlatmak, hızla bir iş yapmak" anlamına gelir. Bu yapıya dönüşlülük eki olan -ться [tsa] eklendiğinde, eylem doğrudan öznenin kendisine döner ve "kendini şiddetle bir yere vurmak, çarpmak" veya "kendini kontrolsüz bir duruma sokmak" anlamını kazanır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak dilinde ve gençlik argosunda bu ifade, son derece enerjik, kaba ve ekspresif bir tona sahiptir. Kelimenin en yaygın kullanım alanı fiziksel kazalar, çarpışmalar ve kontrol kaybıdır. Özellikle motorlu araç sürücüleri, sokak yarışçıları veya sanayi çalışanları arasında, bir aracın veya kişinin büyük bir hızla bir engelle çarpışmasını (örneğin bir arabayla direğe girmeyi) tanımlamak için kullanılır. Bu bağlamda kelime, sıradan bir "çarpmak" eyleminin ötesinde, çarpışmanın şiddetini ve ortaya çıkan hasarın büyüklüğünü vurgular. Zamanla bu fiziksel çarpışma anlamı, mecazi alanlara da taşınmıştır. İnsan vücudunun alkol veya uyuşturucu maddeler karşısında "çökmesini" ve bilincini yitirmesini ifade etmek için de bu kelimeye başvurulur; kişi adeta kimyasal bir duvara "çarpmış" ve nakavt olmuştur. Benzer şekilde, aşırı ağır fiziksel işlerde tükenene kadar çalışmak da bedenin iflas etmesi bağlamında bu fiille tasvir edilir. Kelime, Sovyet sonrası dönemde sansürün gevşemesiyle birlikte sokak kültüründen popüler gençlik diline ve hatta bazı yeraltı edebiyatı metinlerine hızla sızmıştır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).