Упиздюливаться
(Upizdyulivatsya)- Hızla ve kaba bir şekilde bir yerden uzaklaşmak, sıvışmak, kaçmak, defolup gitmek: Genellikle öfke, korku, sıkıntı veya acelecilikle bir yerden ayrılmak, gözden kaybolmak.
1. Örnek Cümle:- Надо отсюда упиздюливаться, пока не заметили. [na-da at-syu-da u-piz-düy-li-vat'-sya, pa-ka ni za-mye-ti-li]
- Fark etmeden buradan sıvışmamız (defolup gitmemiz) lazım.
2. Örnek Cümle:- Как только начальник зашёл, он сразу упиздюлился. [kak tol'-ka na-çal'-nik za-şol, on sra-zu u-piz-düy-lil-sya]
- Şef içeri girer girmez hemen sıvışıp gitti (defoldu).
3. Örnek Cümle:- Давай уже упиздюливайся отсюда! [da-vay u-je u-piz-düy-li-vay-sya at-syu-da!]
- Hadi artık defol git buradan!
- Kendini siktir etmek / Siktir olup gitmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Упиздюливаться
Latin Transkripsiyonu: Upizdyulivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [u-piz-düy-li-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en yaygın ve güçlü küfür köklerinden biri olan пизд- [pizd-] kökünden türemiştir. Bu kök, kadın cinsel organını ifade eder ve Rusçada geniş bir yelpazede müstehcen kelime ve ifadelerin oluşumunda yer alır. Kelimenin yapısı şu şekildedir:
- У- [u-]: Başa gelen bu ön ek, genellikle bir eylemin tamamlanmasını, sonuçlanmasını, bir yerden ayrılmayı veya yoğunluğunu belirtir.
- -пизд- [pizd-]: Ana küfür köküdür.
- -юлива- [-yuliva-]: Sürekli veya tekrarlanan bir eylemi ifade eden, argo ve gündelik dilde sıkça rastlanan bir fiil ekidir. Argo fiillerinde eyleme öznel bir vurgu veya kaba bir ton katar.
- -ся [-sya]: Dönüşlülük ekidir (reflexive suffix). Eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini veya öznenin kendisi için eylemi gerçekleştirdiğini gösterir. Bu bağlamda, öznenin bir yerden 'kendini' hızla ve kaba bir şekilde uzaklaştırması anlamını pekiştirir.
Tüm bu unsurların birleşimi, 'bir yerden hızla ve kaba bir şekilde uzaklaşmak, sıvışmak, defolup gitmek' anlamını taşıyan aşırı kaba ve aşağılayıcı bir fiil yaratır. Bu yapı, Vasmer'in de işaret ettiği gibi, Slav dillerindeki temel kelime köklerinin ve ön ek-son ek sistemlerinin argo dilindeki yaratıcılığını gösterir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Упиздюливаться [u-piz-düy-li-vat'-sya] fiili, Rusça argoda hızla bir yerden kaçmak, sıvışmak, defolup gitmek veya gözden kaybolmak anlamında kullanılan son derece kaba ve müstehcen bir ifadedir. Asıl fiil смываться [smı-vat'-sya] (yıkanmak, sıvışmak, kaybolmak) fiilinin aşırı derecede agresif ve vulgar bir eşdeğeridir. Elistratov ve Mokienko & Nikitina'nın sözlüklerinde belirtildiği gibi, bu tür kelimeler günlük hayatta, özellikle gergin, öfkeli veya aşırı samimi ortamlarda kullanılır.
Sosyokültürel bağlamda, bu kelime hem bir emir (birine 'defol git!' anlamında) hem de kendi kendine 'buradan sıvışmam lazım' gibi bir durumu ifade etmek için kullanılabilir. Kullanımında genellikle acelecilik, gizlilik, mecburiyet veya bir yerden kurtulma isteği gibi duygular barındırır. Argo dilindeki bu tür ifadeler, Levin'in çalışmalarıyla da desteklendiği üzere, konuşmacının içinde bulunduğu psikolojik durumu, bıkkınlığını, otorite reddini veya yoğun öfkesini dile getirme aracıdır. Toplum içinde kabul görmeyen bu kelimeler, belirli sosyal gruplar (örneğin hapishane kültürü, феня [fe-nya], gençler veya işçi sınıfı) arasında iletişimin bir parçası haline gelmiştir. Plutser-Sarno'nun kapsamlı çalışması, bu tür fiillerin morfolojik yapısının, Rusçadaki temel küfür köklerinin ne kadar verimli bir şekilde yeni anlamlar ve yoğunluklar kazandığını detaylıca ortaya koymaktadır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
