Упиздюхать
(Upizdyuhat')- Gitmek, uzaklaşmak, defolup gitmek: Birinin bir yerden çok kaba, öfkeli veya küçümseyici bir şekilde ayrılmasını ifade eder. Konuşmacının kişiden veya durumdan duyduğu yoğun rahatsızlığı vurgular. Türkçe'deki
defolup gitmek
,siktir olup gitmek
gibi ifadelerle eşanlamlıdır.
1. Örnek Cümle:- Давай, упиздюхай отсюда, пока я добрый! [da-vay, u-piz-d-yu-hay at-syu-da, pa-ka ya dob-rıy!]
- Hadi, defol git buradan, ben iyiyken!
2. Örnek Cümle:- Как только услышал про проблемы, сразу упиздюхал куда подальше. [kak tol'-ka u-slı-şal pra prab-lye-mı, sra-zu u-piz-d-yu-hal ku-da pa-dal'-şe.]
- Sorunları duyar duymaz hemen uzaklaştı, sıvıştı.
- Sıvışmak, kaçıp gitmek (utanmazca veya kurnazca): Bir durumdan, sorumluluktan veya olumsuz bir olaydan sessizce, hızlıca ve genellikle utanmazca veya kurnazca uzaklaşmak.
1. Örnek Cümle:- Учитель только отвернулся, а он уже упиздюхал с урока. [u-çi-til' tol'-ka at-vir-nul-sya, a on u-je u-piz-d-yu-hal s u-ro-ka.]
- Öğretmen tam arkasını döndü, o ise çoktan dersten sıvışıp gitmişti.
- Gitmek, uzaklaşmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Упиздюхать
Latin Transkripsiyonu: Upizdyuhat'
Okunuşu ve Vurgu: [u-piz-d-yu-hat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Rusçanın dört ana küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organını ifade eden п*зда [piz-da] kelimesinden türemiştir. Bu kök, Slav dillerinde derin tarihi kökenlere sahiptir ve Plutser-Sarno'nun çalışmalarında detaylıca incelendiği gibi, Rusçada sayısız küfür ve argo kelimenin temelini oluşturur. Упиздюхать [u-piz-d-yu-hat'] fiili, u-
ön eki, -pizd-
kökü, -yuh-
kuvvetlendirme/küçültme/dışavurumcu eki ve -at'
mastar ekinden oluşur. У-
ön eki, Rusçada bir eylemin tamamlandığını, bir yerden uzaklaşmayı veya bir hareketin sonucunu belirten çeşitli fiillerde yaygın olarak bulunur (örneğin, уйти [u-y-ti] - gitmek, убежать [u-bi-jat'] - kaçmak). -yuh-
eki, kelimeye kaba, pejoratif veya dışavurumcu bir ton katarken, aynı zamanda eylemin şiddetini veya aniliğini vurgular.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Упиздюхать [u-piz-d-yu-hat'] kelimesi, konuşmacının veya anlatılan kişinin bir yerden ayrılışını oldukça kaba, saldırgan, küçümseyici veya bıkkın bir tonda ifade etmek için kullanılır. Gündelik dilde basitçe gitmek
veya uzaklaşmak
anlamına gelse de, içerdiği küfür kökü nedeniyle bu fiil, yoğun duygusal yük taşır. Levin'in analizlerinde belirtildiği gibi, bu tür fiiller genellikle bir kovma, def etme veya bir durumdan duyulan aşırı rahatsızlığı pragmatik olarak ifade eder. Özellikle gençlik argosunda ve halk ağzında yaygın olan bu kelime, Mokienko ve Nikitina'nın büyük argo sözlüğünde de yer aldığı gibi, birinin istemediği bir yerden aceleyle, kaba bir şekilde veya gizlice ayrılmasını tanımlar. Hapisane kültürü, yani феня [fe-nya] argosunda da benzer şekilde bir yerden kaçışı veya istenmeyen birinin sürülmesini anlatmak için kullanılabilir. Zemskaya'nın 20. yüzyıl sonu Rus dili üzerine yaptığı çalışmalarda görüldüğü üzere, küfürlü kelimelerle ifade edilen hareket fiilleri, konuşmacının öfkesini, umursamazlığını veya durumu küçümsediğini vurgulamak için sıklıkla tercih edilmiştir. Bu, kelimenin sadece bir eylemden ziyade, eyleme eşlik eden güçlü bir duygu durumunu yansıttığı anlamına gelir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).
