Спиздюривать
(Spizdyurivat')- Çalmak, aşırmak, araklamak: Bir şeyi pervasızca, arsızca veya kaba bir şekilde çalmak, mülk edinmek.
1. Örnek Cümle:- Кто спиздюривает мои сигареты из пачки? [kto spiz-d'yu-ri-vat mayi siga-re-ti iz paş-ki?]
- Kim sigaralarımı paketten çalıyor (aşırıyor/yürütüyor)?
2. Örnek Cümle:- Да они там всё спиздюривают, что плохо лежит. [da ani tam fsyo spiz-d'yu-ri-vat, şto plo-ha le-jit]
- Onlar orada kötü duran her şeyi çalıyorlar (araıklıyorlar).
- Fırsat kollamak, kapmak, ele geçirmek: Bir fırsatı, avantajı veya başkasının hakkı olan bir şeyi küstahça veya usulsüzce ele geçirmek.
1. Örnek Cümle:- Ты что, хочешь спиздюривать его идею? [tı şto, ho-çiş spiz-d'yu-ri-vat' yevo i-de-yu?]
- Onun fikrini mi çalmak istiyorsun (kapmak mı istiyorsun)?
- Çalmak
- Aşırmak
- Araklamak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Спиздюривать
Latin Transkripsiyonu: Spizdyurivat'
Okunuşu ve Vurgu: [spiz-d'yu-ri-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en güçlü ve kaba küfür köklerinden biri olan п****а [piz-da] kelimesinden türemiştir. П****а [piz-da] kelimesi, kadın cinsel organını ifade eder ve Rusçada sadece bu anlamıyla değil, aynı zamanda hayal kırıklığı, başarısızlık, yalan söylemek, aldatmak, mahvetmek ve çalmak gibi birçok eylemi ve durumu ifade eden son derece üretken bir küfür köküdür.
Fiilin önündeki с- [s] ön eki, genellikle eylemin tamamlandığını veya bir sonucunun olduğunu belirten perfektif bir anlam taşıyan bir ön ektir (ancak -ивать son ekiyle birlikte bu fiil imperfektif yapıdadır, eylemin sürekli veya tekrarlanan doğasını vurgular). Orta kısımdaki -дюр- [d'yur] ise, fiile daha da kaba, yoğun ve küçümseyici bir ton katan, argo ve küfür literatüründe sıkça rastlanan bir eklentidir. Bu ek, genellikle eylemin hoyratça, umursamazca veya arsızca yapıldığı izlenimini verir. Son olarak, -ивать [i-vat'] son eki, fiile tekrarlanan, sürekli veya alışkanlık haline gelmiş bir eylem anlamı katarak fiili imperfektif (tamamlanmamış) bir hale getirir. Özetle, bu kelime kaba bir şekilde “çalmak, aşırmak, araklamak” eylemini ifade ederken, eylemin arsızca ve pervasızca yapıldığına vurgu yapar.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Спиздюривать [spiz-d'yu-ri-vat'] kelimesi, Rusça argoda ve yeraltı jargonunda, özellikle феня [fe-nya] olarak bilinen hapishane ve suç dünyası dilinde kök salmış, oldukça kaba bir fiildir. Standart Rusçada “çalmak” anlamına gelen своровать [sva-ro-vat'] veya украсть [uk-rast'] fiillerinin çok daha müstehcen ve agresif bir eşdeğeridir.
Bu kelimenin kullanımı, sadece fiziksel bir nesneyi çalmak anlamına gelmez; aynı zamanda bir fırsatı ele geçirmek, bir şeyi gizlice almak veya birinin hakkını çiğneyerek kendine mal etmek gibi geniş bir yelpazede kullanılabilir. Kelimenin taşıdığı bu yoğun kaba anlam, konuşmacının ya çok öfkeli, ya durumu son derece küçümsediği ya da samimi ama kaba bir arkadaş ortamında rahatça konuştuğu izlenimini verir. Toplumun alt katmanlarında, suç dünyasında ve sert çalışma ortamlarında bu tür kelimeler, konuşmacının kimliğini, gruba aidiyetini veya otoriteye karşı duruşunu ifade etmenin bir yolu olarak işlev görebilir.
Rus küfür terminolojisi üzerine çalışan dilbilimciler, özellikle Plutser-Sarno gibi araştırmacılar, bu tür kelimelerin sadece anlamsal değil, aynı zamanda duygusal ve psikolojik bir yük taşıdığına dikkat çekerler. Kelimenin kökenindeki п****а [piz-da] kelimesi, Rus kültüründe hem üretkenliği hem de yıkımı, hem yaşamı hem de kaosu temsil eden güçlü bir arketiple ilişkilidir. Bu durum, спиздюривать [spiz-d'yu-ri-vat'] gibi türevlerin, basit bir "çalmak" eylemini çok daha derin ve rahatsız edici bir boyuta taşımasına neden olur. Söz konusu eylemin basit bir hırsızlıktan ziyade, bir tür ahlaki çöküşü veya pervasızlığı ifade ettiği durumlarda tercih edilir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
