1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Смандюривать
Latin Transkripsiyonu: Smandyurivat'
Okunuşu ve Vurgu: [sman-dü-ri-vat']

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

«Смандюривать» fiili, Rus argosuna ve konuşma diline ait, ekspresif bir fiildir ve anlamı «çalmak» veya «aşırmak»tır. Bu kelimenin kökeni üzerine farklı görüşler bulunmakla birlikte, genel olarak halk dilindeki ses taklidi veya başka argo kökenli kelimelerle ilişkilendirilir. Kelimenin temelinde, ‘bir şeyi gizlice, kurnazca veya beceriksizce almak’ eylemini vurgulayan bir yapı yatar. Kelimenin yapısındaki `-ивать` [i-vat'] son eki, fiilin tekrarlanan veya süregelen bir eylemi ifade eden bitmemiş çatıya (imperfective aspect) ait olduğunu gösterir. Bu fiilin, Rusçadaki «мудить» [mu-dit'] (oyalanmak, bir şeyleri karıştırmak) veya «мандить» [man-dit'] (yalan söylemek, gevezelik etmek) gibi benzer sesli ve argo kökenli fiillerle bir bağlantısı olabileceği düşünülmektedir, bu da kelimeye ‘beceriksizce’ veya ‘kurnazca’ bir çağrışım katabilir. Ancak, asıl kökünün belirli bir Proto-Slavca kelimeye dayandığına dair doğrudan bir akademik kanıt olmamakla birlikte, kelimenin fonetik yapısı ve anlamı, Rus argosunun yaratıcı ve esprili doğasını yansıtmaktadır.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

«Смандюривать» kelimesi, standart Rusçada kullanılan «воровать» [va-ra-vat'] (çalmak) fiiline kıyasla daha gayri resmi, argo ve ekspresif bir ton taşır. Bu fiil, genellikle büyük çaplı, organize soygunlardan ziyade, daha küçük, önemsiz sayılabilecek, gizlice yapılan veya fırsat kollayarak gerçekleştirilen hırsızlık eylemlerini tanımlamak için kullanılır. Kelimenin taşıdığı bu nüans, Türkçedeki «aşırmak», «araklamak» veya «kapmak» fiillerinin anlamlarına daha yakın düşer. Kullanım bağlamına göre, bu fiil bazen mizahi, bazen de küçümseyici bir tonda olabilir; çalınan nesnenin değerinden çok, çalma eyleminin kendisinin kurnazlığını, umursamazlığını veya basitliğini vurgular. Örneğin, bir arkadaşın kalemini izinsiz almak, iş yerinden küçük malzemeler «aşırrmak» veya bir yerden bir şeyi kimseye fark ettirmeden «yürütmek» gibi durumlarda tercih edilir. Kelime, Rus argosu ve jargonunun önemli bir parçası olup, gündelik konuşma dilinde ve halk arasında yaygın olarak kullanılır. Özellikle 20. yüzyılın sonları ve 21. yüzyılın başlarında, sosyal değişimler ve dilin informalleşmesiyle birlikte bu türden ekspresif fiillerin kullanımı daha da artmıştır. Hapishane argosu yani феня [fe-nya] içinde de kendine yer bulabilen bu kelime, genel olarak geniş halk kitlelerince bilinen ve kullanılan bir argo tabirdir.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).