Сифон
(Sifon)- Sifiliz : Cinsel yolla bulaşan ve Treponema pallidum bakterisinin neden olduğu bir enfeksiyon hastalığı.
1. Örnek Cümle:- Говорят, что он подхватил сифон. [ga-va-ryat, şto on pat-hva-til si-fon]
- Diyorlar ki sifiliz kapmış.
2. Örnek Cümle:- У него нашли сифон, теперь он в больнице. [u ni-vo naş-li si-fon, ti-pyer on v bal-nit-se]
- Onda sifiliz buldular, şimdi hastanede.
3. Örnek Cümle:- Осторожно, это не просто грипп, а какой-то сифон. [as-ta-roj-na, et-ta ni pros-ta grip, a ka-koy-ta si-fon]
- Dikkatli ol, bu sadece grip değil, bir tür sifiliz.
- Sifon
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Сифон
Latin Transkripsiyonu: Sifon
Okunuşu ve Vurgu: [si-fon]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, aslen Fransızca kökenli bir kelime olup Rusçaya Fransızca "siphon" [si-fon] aracılığıyla geçmiştir. Vasmer'in etimolojik sözlüğüne göre, bu kelime Latin "sipho" ve Antik Yunanca "siphōn" kelimelerine dayanır ve "boru, sifon" gibi anlamlara gelir. Bu kelimenin argo anlamı olan "сифилис" [si-fi-lis] (sifiliz) ile doğrudan bir etimolojik bağlantısı bulunmamaktadır. Argo kullanımı tamamen metaforik, örtmeceli veya fonetik benzerlik yoluyla ortaya çıkmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
"Сифон" [si-fon] kelimesinin, tıp dilindeki "сифилис" [si-fi-lis] hastalığı için argo bir terim olarak kullanılması, Rus argo dilinde hastalık isimlerinin doğrudan kullanımından kaçınma ve bunları genellikle günlük, sıradan kelimelerle ikame etme eğiliminin tipik bir örneğidir. Cinsel yolla bulaşan hastalıklar, özellikle Sovyet döneminde ve sonrasında Rus toplumunda yüksek düzeyde sosyal damgalanma ve tabu ile ilişkilendirilmiştir. Bu durum, insanların bu tür hastalıkları doğrudan adlandırmak yerine, onları maskelemek veya üstü kapalı bir şekilde ifade etmek için farklı argo kelimeler üretmelerine yol açmıştır. "Сифон" [si-fon] terimi, hastalığın semptomları (akıntı, yaralar vb.) ile "sifon"un (bir sıvıyı boşaltma veya çekme aracı) işlevi arasında dolaylı bir metaforik bağlantı kurmuş olabileceği gibi, daha büyük olasılıkla, fonetik benzerlikten (сифон - сифилис) veya basitçe bir şifreleme ve iç grup iletişimi aracı olarak ortaya çıkmıştır. Elistratov'un ve Mokienko & Nikitina'nın Rus argosu üzerine yaptığı çalışmalar, bu tür eşanlamlı ve örtmece kullanımların, özellikle suç dünyası argosu olan феня [fe-nya] içinde yaygın olduğunu göstermektedir. Bu tür terimler, hem hastalığın korkutucu doğasıyla başa çıkmak hem de toplumun dışlayıcı tutumundan korunmak için bir mekanizma görevi görmüştür. Hapishane kültürü ve yeraltı dünyasında, kişisel sağlık sorunları ve özellikle de utanılacak durumlar, doğrudan konuşulmaktan ziyade, dolaylı yoldan, argo terimlerle ifade edilirdi. Bu bağlamda "сифон" [si-fon] kelimesi, tıbbi bir durumu gizlemek ve konuşmacının sosyal çevresinde daha kabul edilebilir kılmak için kullanılan bir dil oyunu olarak işlev görür.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).