Сходить
(Shodit)- Tuvaletini yapmak, büyük abdestini yapmak (Örtmece, Kibar/Nötr kullanım): Doğrudan kaba ifadelerden kaçınarak, dışkılama eylemini ifade etmek için kullanılan yaygın ve yumuşak bir tabir.
1. Örnek Cümle:- Мама, я хочу сходить по-большому. [ma-ma, ya ha-çu s-ha-dit' pa-bal'-şo-mu.]
- Anne, büyük abdestimi yapmak istiyorum.
2. Örnek Cümle:- Тебе пора сходить и облегчиться. [ti-bye pa-ra s-ha-dit' i ap-li-çit'-sya.]
- Tuvalete gidip rahatlamanın vakti geldi.
- Defol git, canımı sıkma: Bir kişiyi kovmak veya azarlamak amacıyla, kibar fiili alaycı bir tonda kullanarak tahkir edici bir ifade.
1. Örnek Cümle:- Иди сходи, пока я тебя сам не отправил. [i-di s-ha-di, pa-ka ya ti-bya sam nye at-pra-vil.]
- Git de bir rahatla (defol git) ben seni göndermeden.
- Gitmek (tuvalet için)
- Büyük abdestini yapmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Сходить
Latin Transkripsiyonu: Shodit
Okunuşu ve Vurgu: [s-ha-dit']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada genel olarak "gitmek", "ziyaret etmek", "aşağı inmek" gibi çeşitli anlamlara gelen сходить [s-ha-dit'] fiili, Proto-Slavca *xoditi köküne dayanmaktadır (Vasmer, 1986). Bu fiil, bu bağlamda "büyük abdestini yapmak" veya "dışkılamak" anlamına gelen испражниться [is-prazh-nit'-sya] kelimesinin yerine kullanılan bir örtmece (eufemizm) olarak karşımıza çıkar. Bu anlamsal kayma, doğrudan dışkılama eylemini ifade eden daha kaba ve müstehcen kelimelerden (örneğin срать [srat']) kaçınma ihtiyacından doğmuştur. Dilbilimsel olarak, bu durum, konuşucunun nazik veya dolaylı bir ifade tercih etmesinden kaynaklanan pragmatik bir değişimdir. Rus dilinde, doğrudan cinsel organ veya vücut fonksiyonlarını belirten kelimelerden kaçınma, özellikle gündelik konuşmada sıkça görülen bir eğilimdir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Сходить [s-ha-dit'] fiilinin "tuvaletini yapmak" anlamında kullanılması, Rusça'da yaygın bir kültürel pratik ve dilsel normdur. Özellikle çocuklarla konuşulurken veya resmi olmayan, nazik bir ortamda kaba ifadelerden kaçınmak istendiğinde tercih edilir. Bu kullanım, doğrudan ve kaba ifadelere (örneğin срать [srat']) bir alternatif sunar ve konuşmayı daha "uygar" kılar (Zemskaya, 1996). Ancak argo ve küfür jargonunda, bu kelimeye, bağlama ve tonlamaya göre farklı bir ironik veya sarkastik anlam yüklenebilir. Örneğin, bir kişiye "Иди сходи!" [i-di s-ha-di!] ("Git de tuvaletini yap!" veya "Defol git!") denildiğinde, kibar bir fiilin aslında oldukça aşağılayıcı bir ifadeye dönüşmesi mümkündür. Bu tür kullanımlar, örtmecenin alaycı bir şekilde kullanılarak, ağır bir küfrün yarattığı etkiye yakın bir tahkir edici güce sahip olabileceğini gösterir. Plutser-Sarno (2005) ve Elistratov (2000) gibi kaynaklar, bu tür örtmecelerin Rus argo ve küfür literatüründeki yerini ve işlevini detaylandırır. Konuşmacının niyetine ve hedef kitlesine göre, bu nispeten masum fiil, pragmatik bağlam ve tonlama ile nasıl keskinleşebildiğinin bir örneğidir (Levin, 1986).
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).