Перепиздяривать
(Perepizdyarivat')- Yeniden yapmak, altüst etmek, bozarcasına değiştirmek: Bir şeyi büyük bir öfke, özensizlik veya hoyratlıkla tamamen değiştirmek, baştan aşağıya berbat etmek veya tamir etmeye çalışırken daha da bozmak.
1. Örnek Cümle:- Ты что, опять всё перепиздяриваешь? Оно же нормально работало! [tı şto, apyat' fso pa-re-piz-dya-ri-vayiş? a-no je nor-mal-na ra-bo-ta-lo!]
- Ne yapıyorsun sen, yine her şeyi altüst mü ediyorsun? Normal çalışıyordu halbuki!
2. Örnek Cümle:- Надо срочно перепиздяривать весь проект, иначе нас всех уволят. [na-da sroç-na pa-re-piz-dya-ri-vat' ves' pro-yekt, i-na-çe nas fsyeh u-vo-lyat.]
- Tüm projeyi acilen baştan aşağı değiştirmemiz lazım, yoksa hepimizi kovacaklar.
- Bir şeyin yapısını veya formunu şiddetle bozmak, karıştırmak: Genellikle bir şeyi daha kötü bir hale getirme anlamında, bir şeyin düzenini veya şeklini kabaca değiştirmek.
1. Örnek Cümle:- Эти новые правила только перепиздяривают всю систему, никакой логики. [e-ti no-vı-ye pra-vi-la tol-ka pa-re-piz-dya-ri-vayut fsyu sis-te-mu, ni-ka-koy lo-gi-ki.]
- Bu yeni kurallar tüm sistemi altüst ediyor, hiçbir mantığı yok.
- Yeniden yapmak, değiştirmek, dönüştürmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Перепиздяривать
Latin Transkripsiyonu: Perepizdyarivat'
Okunuşu ve Vurgu: [pa-re-piz-dya-ri-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en kaba ve müstehcen köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Kökenin kendisi Proto-Slavca *pezda'ya kadar uzanır (Vasmer, 1986). Kelimeye eklenen пере- [pa-re] ön eki, "yeniden", "baştan", "tamamen" veya "aşırıya kaçan bir şekilde" gibi anlamlar katarken, -яривать [-ya-ri-vat'] son eki ise fiile süreçsel, yoğun ve çoğunlukla kabaca, özensizce yapılan bir eylem anlamı yükler. Bu yapı, eylemin sıradan bir "yeniden yapma"dan öte, şiddetli, aceleci, hoyratça veya kötü bir şekilde "değiştirme, dönüştürme" eylemine işaret eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Перепиздяривать fiili, sıradan bir "yeniden yapmak" eylemine aşırı bir kaba ve aşağılayıcı ton katar. Bu kelime, bir şeyin büyük bir öfke, sabırsızlık veya umursamazlıkla tamamen bozulacak kadar değiştirilmesi, altüst edilmesi veya özensizce yeniden inşa edilmesi durumlarında kullanılır. Söz konusu eylem genellikle olumsuz bir sonuçla, orijinalinden daha kötü bir hale getirme ile ilişkilidir. Örneğin, bir eşyayı tamir etmeye çalışırken daha da bozmak, bir planı tamamen değiştirmek veya bir durumu beklenmedik ve kötü bir yöne çevirmek gibi durumlarda bu fiil tercih edilir.
Rus argosunda, özellikle феня [fe-nya] gibi yeraltı jargonunda ve günlük kaba konuşmada, пизда [piz-da] köküyle türetilen fiiller, fiilin temel anlamının ötesine geçerek yoğunluk, agresiflik veya umursamazlık ifade eder. Plutser-Sarno (2005), Rusçadaki küfür köklerinin sadece cinsel veya dışkısal anlamlar taşımadığını, aynı zamanda eylemlere ve durumlara duygusal bir aşırılık, küçümseme veya nihai bir kesinlik kattığını belirtir. Перепиздяривать kelimesi de bu bağlamda, bir eylemin sıradanlığını yırtıp atan, olumsuz bir vurgu ve yoğunluk sağlayan bir dilsel araçtır.
Bu kelimenin kullanımı, kişinin içinde bulunduğu durumdan duyduğu derin memnuniyetsizliği, bıkkınlığı veya bir şeye karşı duyduğu küçümsemeyi dile getirir. Bir işi "yeniden yapmak" zorunda kalmaktan duyulan öfkeyi veya yapılan "yeniden yapma" eyleminin kalitesizliğini vurgular. Zemskaya (1996) gibi dilbilimciler, 20. yüzyılın sonlarında Rus dilinde artan bu türden müstehcen ve ifade gücü yüksek fiillerin, toplumsal değişimler ve artan serbestlikle birlikte daha yaygın hale geldiğini gözlemlemiştir. Bu tür kelimeler, dilsel oyunda (Sannikov, 1999) bir nevi "anti-estetik" işlevi görerek, sıradanlığa meydan okuyan ve güçlü duygusal tepkiler uyandıran bir ifade biçimi sunar.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
