Обхезаться
(Obhezatsya)- Korkudan altına yapmak, üstüne sıçmak: Aşırı korku, panik veya şaşkınlık nedeniyle bağırsak kontrolünü kaybedip kendi üzerine kaka yapmak. Mecazi olarak çok büyük bir utanç veya fiyasko yaşamak.
1. Örnek Cümle:- Он так испугался, что чуть не обхезался. [on tak is-pu-gal-sya, şto çut' nye ap-hi-zal-sya]
- O kadar korktu ki neredeyse altını sıçacaktı.
2. Örnek Cümle:- На экзамене я так обхезался, что всё забыл. [na eg-za-mye-nye ya tak ap-hi-zal-sya, şto fsyo za-bıl]
- Sınavda öyle bir sıçtım ki her şeyi unuttum.
- Çok korkmak, paçayı sıvamak, tırsmak: Bir durum veya kişiden aşırı derecede korkmak, cesaretini kaybetmek ve geri çekilmek, pısırıklık etmek.
1. Örnek Cümle:- Он обещал разобраться, а потом обхезался и сбежал. [on a-bye-şal ra-za-brat'-sya, a pa-tom ap-hi-zal-sya i s-byejal]
- Halledeceğim dedi ama sonra korkup kaçtı.
2. Örnek Cümle:- Не обхезайся перед начальством. [nye ap-hi-zay-sya pye-ryet na-çal'-stvam]
- Müdürün karşısında tırsmayıp sıçıp batırma.
- Kendi üzerine sıçmak / Kendini boklamak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Обхезаться
Latin Transkripsiyonu: Obhezatsya
Okunuşu ve Vurgu: [ap-hi-zat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçada 'kaka yapmak' veya 'sıçmak' anlamına gelen kaba argo fiil хезнуть [hez-nut'] veya хезáть [he-zat'] kelimesinden türemiştir. Aslen `срать` [srat'] fiilinin eşanlamlı, daha kaba bir versiyonudur. Fiilin başına eklenen `об-` [ob-] ön eki, bir eylemin tamamlanmasını veya bir yerin tamamen kaplanmasını ifade ederken, sonundaki ` -аться` [at'sya] eki ise fiilin dönüşlü (refleksif) olduğunu, yani eylemin kişinin kendi üzerinde gerçekleştiğini gösterir. Bu durumda 'kendi üzerine sıçmak' veya 'kendini boklamak' gibi bir literal anlam taşır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Обхезаться [ap-hi-zat'-sya] kelimesi, tıpkı standart dildeki `обосраться` [a-ba-srat'-sya] kelimesi gibi, iki ana anlama sahiptir ve her ikisi de aşırı korku veya utançla ilişkilidir. Kelimenin temelinde yatan, korku veya panik anında bağırsak kontrolünü kaybetme düşüncesi, birçok dilde olduğu gibi Rusçada da mecazi olarak büyük bir korkuyu veya başarısızlığı ifade etmek için kullanılır. Bu ifade, kişinin bir durum karşısında o kadar ürktüğünü veya aciz kaldığını ima eder ki, kelimenin tam anlamıyla 'altına sıçar'. Dolayısıyla, birisi 'обхезаться' [ap-hi-zat'-sya] dediğinde, ya kelimenin tam anlamıyla kendi üzerine kaka yaptığını ya da aşırı korktuğunu, beceriksizlik gösterdiğini, paçayı sıvayıp bir durumu mahvettiğini belirtir. Özellikle suç ve yeraltı jargonunda (феня [fe-nya]), güç ve korkusuzluk önemli değerler olduğundan, bu tür bir kelime birini zayıf veya pısırık olarak damgalamak için güçlü bir araçtır. Sosyal statünün ve cesaretin ön planda olduğu ortamlarda, bu ifade, bir kişinin 'sıçıp batırdığını' veya 'ödlek davrandığını' vurgulamak için kullanılır.