Мать-перемать
(Mat'-peremat')- Ana avrat sövme / Peş peşe edilen ağır küfürler / Sövüp sayma: Ağza alınmayacak ağır küfürlerin durmaksızın ve zincirleme bir şekilde sıralanması durumu.
1. Örnek Cümle:- Он так разозлился, что начал крыть всех мать-перемать. [on tak ra-zaz-lil-sya, şto na-çal krıt' fseh mat'-pi-ri-mat']
- O kadar sinirlendi ki herkesin ana avradına sövmeye başladı.
2. Örnek Cümle:- На стройке целый день только и слышно, что мать-перемать. [na stroy-ke tse-lıy dyen' tol'-ka i slış-na, şto mat'-pi-ri-mat']
- Şantiyede bütün gün duyulan tek şey ana avrat küfürler.
- Anne-aşırı anne / Ana avrat sövgü dizilimi
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Мать-перемать
Latin Transkripsiyonu: Mat'-peremat'
Okunuşu ve Vurgu: [mat'-pi-ri-mat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada anne anlamına gelen мать [mat'] kelimesi ile aşırılık, tekrarlanma ve öteye geçme bildiren пере- [pi-ri] ön ekinin yineleme yapısı içinde bir araya gelmesiyle oluşmuş ikilemeli bir ifadedir. Rus dilinde шуры-муры [şu-rı mu-rı] veya гоголь-моголь [go-gol' mo-gol'] gibi yapılarda görülen ritmik reduplikasyon (kelime sonu/kökü yinelemesi), sövgü dilinde ifadenin vurgusunu ve duygusal dozunu artırmak amacıyla kullanılır. Kelime grubunun merkezinde yer alan anne kavramı, Slav kültüründeki en ağır tabu ve hakaret kategorisini temsil eden anneye yönelik sövgülerin ana gövdesini oluşturur. Bu türetim, tekil bir küfür sözünden ziyade peş peşe sıralanan, ritmik ve kesintisiz küfür sağanağını betimlemek üzere dilsel bir kalıp haline gelmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Slav folklorunda ve toplumsal yapısında anne figürü, toprağın kutsallığı ve aile hiyerarşisinin temeli ile ilişkilendirildiğinden, bu figüre yönelik her türlü dilsel tecavüz en şiddetli hakaret sayılmıştır. Tarihsel süreçte eril egemen askeri birlikler, hapishaneler, madenler ve ağır sanayi şantiyeleri gibi sert çalışma koşullarına sahip alanlarda duygusal deşarj sağlama ve otorite kurma aracı olarak zincirleme küfür etme alışkanlığı gelişmiştir. Мать-перемать [mat'-pi-ri-mat'] ifadesi, konuşmacının tek bir kelimeyle yetinmeyip, kural tanımaksızın ana avrat sövdüğü durumları tanımlamak için bir betimleme öbeği olarak yerleşmiştir.
Gündelik kullanımda genellikle крыть [krıt'] (kaplamak, örtmek) veya гнуть [gnut'] (eğmek, bükmek) fiilleriyle birleşerek крыть мать-перемать [krıt' mat'-pi-ri-mat'] şeklinde işlev görür. Bu birleşik kullanım "ağzına geleni söylemek", "ana avrat düz gitmek", "ağır sövgüler yağdırmak" anlamlarına gelir. İfadenin sosyolinguistik boyutu, konuşanın derin bir öfke, çaresizlik, kontrol kaybı veya iş ortamlarındaki kaba disiplin arayışı içinde olduğunu gösterir. Sovyet dönemi ve sonrasında halk dilinde, sokak jargonisinde ve işçi sınıfı arasında hiddetli tepkileri aktarmak için yaygın biçimde kullanılmıştır.
4. KAYNAKÇA
- Dal, V. I. (1863-1866). Толковый словарь живого великорусского языка (Yaşayan Büyük Rus Dilinin Açıklamalı Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.