Кодеш
(Kodeş)- Eşcinsel erkek (Argo / Sokak Dili): Sokak argosunda eşcinsel erkekleri ifade etmek için kullanılan kelime.
1. Örnek Cümle:- В старых воровских историях часто упоминался кодеш. [v sta-rıh va-rav-skih is-to-ri-yah şas-ta u-pa-mi-nal-sya ka-deş]
- Eski hırsız hikayelerinde kodeş kelimesine sıkça rastlanırdı.
2. Örnek Cümle:- Он опять использует этот старый жаргон и говорит слово кодеш. [on a-pyat is-pal'-zu-yet e-tat sta-rıy jar-gon i ga-va-rit sla-vo ka-deş]
- O yine bu eski jargon jargonunu kullanıyor ve kodeş kelimesini söylüyor.
- Hapishane hiyerarşisinde alt statüdeki pasif eşcinsel (Kriminal Argo / Fenya): Suç dünyasında ve cezaevi kast sisteminde cinsel sömürüye maruz kalan, hiyerarşinin en altındaki kişi.
1. Örnek Cümle:- На зоне кодеш занимал самое низшее положение в иерархии. [na zo-ne ka-deş za-ni-mal sa-ma-ye niz-şe-ye pa-la-je-ni-ye v i-ye-rar-hi-i]
- Hapishanede kodeş hiyerarşide en alt konumu işgal ederdi.
- Kutsal / Kutsanmış olan (İbranice kökenli ironik kullanım)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Кодеш
Latin Transkripsiyonu: Kodeş
Okunuşu ve Vurgu: [ka-deş]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime köken olarak İbranice Kutsal Kitap metinlerinde geçen ve "kutsal", "kutsanmış olan" anlamına gelen קֹדֶשׁ (kodesh) kelimesine dayanır. İbraniceden Yidiş diline geçen sözcük, 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında Çarlık Rusyası'nın güney liman kentlerinde (özellikle Odessa'da) gelişen suç dünyası argosuna, yani феня [fe-nya] diline aktarılmıştır. Dini ve kutsal bir anlam taşıyan kelimenin cezaevi argosunda eşcinsel bireyleri tanımlamak üzere kullanılması, yeraltı kültürünün kutsal değerleri alaya alma ve desakralize etme (kutsallıktan arındırma) eğiliminin tipik bir örneğidir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sovyetler Birliği dönemi cezaevi ve çalışma kampı (Gulag) sisteminde son derece katı ve acımasız bir hiyerarşi mevcuttu. Bu hiyerarşinin en alt basamağında yer alan ve cinsel sömürüye maruz bırakılan kişilere yönelik zengin bir suç jargonu (жаргон [jar-gon]) oluşmuştur. Кодеш [ka-deş] terimi, hapishane alt kültüründe pasif eşcinsel erkekleri veya daha kıdemli suçluların koruması/hizmeti altına girmiş gençleri tanımlamak için kullanılmıştır. Zamanla hapishane duvarlarını aşarak genel sokak argosuna da sıçramış, eşcinsel erkeklere yönelik aşağılayıcı veya alaycı bir terim olarak varlığını sürdürmüştür.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.