Жена
(Jena)- Pasif eşcinsel erkek (Kriminal ve kaba sokak argosu): Cezaevi hiyerarşisinde veya sokak jargonunda güçlü bir erkeğin koruması altında olan, ev işlerini yapan ve pasif cinsel partner rolü üstlenen erkek.
1. Örnek Cümle:- На зоне у каждого блатного была своя жена. [na zo-nye u kaj-da-va blat-no-va bı-la sva-ya je-na]
- Hapishanede her nüfuzlu mahkumun kendi karısı (pasif partneri) vardı.
2. Örnek Cümle:- Его сделали женой за карточные долги. [i-vo sdye-la-li je-noy za kar-taş-nı-ye dal-gi]
- Kart borçları yüzünden onu karı (pasif eşcinsel) yaptılar.
- Karı / Eş (Kadın)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Жена
Latin Transkripsiyonu: Jena
Okunuşu ve Vurgu: [je-na]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada genel anlamda kadın veya nikahlı eş anlamına gelen жена [je-na] kelimesi, Proto-Slavca *žena (kadın) kökeninden türemiştir. Bu kök, Hint-Avrupa dil ailesindeki *gʷḗn (kadın) kelimesine kadar uzanmaktadır. Kelimenin standart dildeki birincil anlamı tamamen meşru bir evlilik bağını ifade etse de, yeraltı dünyasında ve kapalı kurumlardaki semantik kayma sonucunda kelime tamamen farklı bir sosyo-kültürel kimlik kazanmıştır. Argodaki anlamı, geleneksel aile hiyerarşisinin cezaevi alt kültürüne ve zorunlu eşcinsel ilişkilere uyarlanmasıyla ortaya çıkmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sovyetler Birliği ve modern Rusya dönemindeki cezaevi alt kültüründe, yani феня [fe-nya] jargonunda son derece katı, kast sistemine dayalı bir hiyerarşi mevcuttur. Bu hiyerarşide, cinsel yönelimden bağımsız olarak, güç mücadeleleri, borçlar veya fiziksel yetersizlikler nedeniyle hiyerarşinin en alt basamağına indirilen mahkumlar опущенные [a-puş-şen-nı-ye] (aşağılanmışlar/düşürülmüşler) olarak adlandırılır. Bu alt sınıfta yer alan ve koğuşun nüfuzlu liderleri, yani вор в законе [vor f za-ko-nye] (kanuni hırsızlar) veya nüfuzlu diğer mahkumlar tarafından sahiplenilen pasif eşcinsel partnerler için женат [je-nat] (evli) kelimesine atıfla жена [je-na] terimi kullanılır. Bu kişiler hiyerarşik olarak koruyucularına hizmet etmekle yükümlüdür. Bu hizmet sadece cinsel birlikteliği değil, aynı zamanda kıyafet yıkamak, temizlik yapmak ve yemek hazırlamak gibi geleneksel domestik rolleri de kapsar. Cezaevi kültüründe bu rolü üstlenen kişilere ayrıca машка [maş-ka] veya девочка [dye-vaç-ka] gibi kadın isimleri de yakıştırılır. Kelime, cezaevi dışındaki kaba sokak jargonunda ise marjinalleştirici, aşağılayıcı veya alaycı bir hakaret ifadesi olarak edilgen erkekleri tanımlamak için kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).