Испиздяриваться
(Ispizdyarivatsya)- Aşırı yorulmak, canı çıkmak, götü çıkmak (Yorgunluktan bitap düşmek): Fiziksel veya zihinsel olarak tüm enerjisini tüketmek, kendini yıpratacak kadar yoğun çalışmak.
1. Örnek Cümle:- Я целыми днями испиздяриваюсь на этой стройке за копейки. [ya tse-lı-mi dnya-mi is-piz-dya-ri-va-yus' na e-tay stroy-ke za ka-pey-ki]
- Bu şantiyede üç kuruş için bütün gün götüm çıkıyor.
2. Örnek Cümle:- Не надо так испиздяриваться из-за учёбы, здоровье важнее. [ne na-da tak is-piz-dya-ri-va-tsa iz-za u-ço-bı, zda-rov-ye vaj-ne-ye]
- Dersler yüzünden kendini bu kadar yıpratma, sağlık daha önemli.
- Aşırı yorulmaktan götü çıkmak / Canı çıkmak / Pestili çıkmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Испиздяриваться
Latin Transkripsiyonu: Ispizdyarivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [is-piz-dya-ri-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın dört ana küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organını tanımlayan пизда [piz-da] sözcüğünden türetilmiştir. Bu kök, ön eki olan ис- [is-] (bir eylemi sınıra ulaştırmak, tüketmek anlamı katar) ve sık tekrarlanan, süreklilik bildiren -ива- [-iva-] eki ile birleşmiştir. Sonundaki -ся [-sa] dönüşlülük eki ise eylemin doğrudan kişinin kendisine yönelik olduğunu gösterir. Rus dilinin kaba argo üretim gücü sayesinde, cinsel organ tabanlı kökler fiziksel tükenmişliği, yıpranmayı veya aşırı çalışmayı ifade eden fiillere dönüştürülebilmektedir. Bu kelime de kelime anlamıyla "kendini tamamen sikip bitirmek, pestili çıkana kadar hırpalamak" mantığına dayanır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda ve sokak dilinde bu ifade, fiziksel ya da zihinsel olarak son raddede yorulmayı, çalışmaktan veya bir uğraştan ötürü canının çıkmasını tanımlar. Standart Rusçadaki yorulmak anlamına gelen уставать [us-ta-vat'] veya güçten düşmek anlamındaki выбиваться из сил [vı-bi-vat-sa iz sil] ifadelerinin son derece kaba, ekspresif ve ağır bir alternatifidir. Sovyetler Birliği dönemindeki ağır sanayi, şantiye ve tarım işçiliği gibi yıpratıcı çalışma koşullarında, işçilerin maruz kaldığı ağır sömürü ve yorgunluğu en radikal şekilde dışa vurmak için bu tarz küfürlü türevler dilde geniş yer bulmuştur. Günümüzde sadece ağır fiziksel işlerde çalışanlar değil, aynı zamanda yoğun sınav dönemindeki öğrenciler veya hayat mücadelesinden bunalmış bireyler tarafından da durumun vahametini ve çekilen eziyetin boyutunu vurgulamak amacıyla kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).