Испиздяривать
(Ispizdyarivat')- Evire çevire dövmek, pestilini çıkarmak, feci şekilde darp etmek (Fiziksel şiddet): Birini acımasızca, ağır yaralar alacak şekilde dövmek.
1. Örnek Cümle:- Вчера его так испиздяривали в переулке, что еле живой остался. [fçi-ra yi-vo tak is-piz-dya-ri-va-li f pi-ri-ul-ki, şto ye-li ji-voy a-stal-sya]
- Dün onu ara sokakta öyle bir evire çevire dövdüler ki, zor kurtuldu.
2. Örnek Cümle:- Хватит его испиздяривать, он уже всё понял. [hva-tit yi-vo is-piz-dya-ri-vat', on u-je fsyo po-nyal]
- Canını çıkarmayı bırakın artık, o çoktan her şeyi anladı.
- Canını okumak, tamamen yıpratmak, hurdaya çevirmek (Nesneler ve durumlar için): Bir aleti, aracı veya nesneyi aşırı kötü kullanarak mahvetmek veya bir insanı iş yerinde aşırı yorarak bitkin düşürmek.
1. Örnek Cümle:- Машину совсем испиздярили на этих просёлочных дорогах. [ma-şi-nu saf-sem is-piz-dya-ri-li na e-tih pra-syo-laç-nih da-ro-gah]
- Bu patika yollarda arabayı tamamen mahvettiler (canını okudular).
2. Örnek Cümle:- Эта работа меня совсем испиздяривает, сил больше нет. [e-ta ra-bo-ta mi-nya saf-sem is-piz-dya-ri-va-yet, sil bol'-şe nyet]
- Bu iş beni tamamen bitiriyor, hiç dermanım kalmadı.
- Evire çevire dövmek, canını çıkarmak, haşat etmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Испиздяривать
Latin Transkripsiyonu: Ispizdyarivat'
Okunuşu ve Vurgu: [is-piz-dya-ri-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçanın en üretken ve en ağır dört temel küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organını tanımlayan пизда [piz-da] kökünden türetilmiştir. Rus kaba dilinde bu köke getirilen çeşitli önek ve eklerle neredeyse sınırsız sayıda eylem üretilebilir. Bu kelimede ise, yönelme, tüketme ve yoğunluk bildiren ис- [is-] (из- [iz-] önekinin sertleşmiş formu) öneki kullanılmıştır. Kelime gövdesindeki -яр- [yar-] pekiştirme eki ve -ива- [iva-] süreklilik/tekrarlama ekiyle birleştiğinde, eylemin şiddetini ve sürekliliğini en üst seviyeye çıkaran kaba bir fiil yapısı elde edilir. Sözcük kelime anlamıyla, söz konusu kökün gücünü ve yıkıcılığını arkasına alarak bir şeyi "toptan mahvetmek, canını çıkarmak, haşat etmek" anlamına gelir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak argosunda ve hapishane kültürü olarak bilinen феня [fe-nya] jargonunda şiddet, tahrip ve baskınlık kurma dilde son derece geniş bir yer tutar. Standart Rusçada "dövmek" anlamına gelen исколачивать [is-ka-la-çi-vat'] veya "canını çıkarmak, hırpalamak" anlamına gelen измутызгивать [iz-mu-tız-gi-vat'] gibi kelimeler, sokak jargonunun duygusal yoğunluğunu ve saldırganlığını karşılamakta yetersiz kalır. Bu nedenle konuşucular, fiziksel üstünlük kurma veya bir nesneye/kişiye kalıcı zarar verme eylemini ifade etmek için en ağır köklerden türetilen испиздяривать [is-piz-dya-ri-vat'] fiiline başvururlar. Bu kelime, sadece birini darp etmek anlamında değil, aynı zamanda bir eşyayı hor kullanarak tamamen kullanılmaz hale getirmek veya ağır bir çalışma temposuyla bir insanın adeta pestilini çıkarmak durumlarında da kullanılır. Rus argosunun sansürsüz ve engelsiz doğasının en tipik eylemsel örneklerinden biridir.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).