И в рот, и в сраку
(İ v rot, i v sraku)- Tamamen aşağılanmak, her açıdan sömürülmek, her türlü kötü muameleye maruz kalmak: Bir kişinin her yönden istismar edildiği, hor görüldüğü veya haysiyetinin tamamen ayaklar altına alındığı bir durumu ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Нас имели и в рот, и в сраку в этой конторе. [nas i-me-li i v rot, i v sra-ku v e-tay kan-to-ri]
- Bu ofiste bizi hem ağıza hem kıça becerdiler (her türlü kullandılar/sömürdüler).
2. Örnek Cümle:- Жизнь его и в рот, и в сраку поимела. [jizn' ye-vo i v rot, i v sra-ku pa-i-mye-la]
- Hayat onu ağzından da kıçından da becerdi (hayat onu her yönden mahvetti).
- Bir amaca ulaşmak için her türlü alçaklığı, onur kırıcı şeyi yapmaya hazır olmak: Bir kişinin ahlaki sınır tanımadan, ne kadar aşağılayıcı olursa olsun her şeyi yapmayı göze aldığını belirtir.
1. Örnek Cümle:- За такое бабло он и в рот, и в сраку даст. [za ta-ko-ye bab-lo on i v rot, i v sra-ku dast]
- Bu kadar para için hem ağzına hem kıçına verdirir (her türlü aşağılığı kabullenir).
- Bir şeye veya birine karşı duyulan aşırı öfke, tiksinti veya bıkkınlığı ifade eden küfürlü bir ünlem: "Canı cehenneme", "ne hali varsa görsün" gibi anlamlara gelen, ancak çok daha ağır ve saldırgan bir ifade.
1. Örnek Cümle:- Иди ты и в рот, и в сраку со своими советами! [i-di tı i v rot, i v sra-ku sa sva-i-mi sa-vye-ta-mi!]
- Git sen de, tavsiyelerin de canı cehenneme!.
- Ağıza da, kıça da
- Hem ağıza, hem kıça
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: И в рот, и в сраку
Latin Transkripsiyonu: İ v rot, i v sraku
Okunuşu ve Vurgu: [i v rot, i v sra-ku]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu tabir, Rusçada yaygın olarak kullanılan bir küfürlü deyiştir (поговорка [pa-ga-vor-ka]). İfadenin literal çevirisi "ağıza da, kıça da" şeklindedir ve "ve" anlamına gelen и [i] bağlacı, "içine/için" anlamındaki в [v] edatı, "ağız" anlamına gelen рот [rot] kelimesi ve "kıç, anüs" anlamına gelen срака [sra-ka] kelimesinin akuzatif hâli olan сраку [sra-ku] kelimelerinin birleşiminden oluşur. Vasmer'in etimolojik sözlüğüne göre рот [rot] kelimesi Proto-Slavca *rotъ kökenli olup, diğer birçok Hint-Avrupa dilindeki eşdeğerleriyle birlikte çok eski bir anatomik terimdir. Срака [sra-ka] kelimesi ise Proto-Slavca *sraka kökünden gelir ve "dışkılamak" anlamına gelen срать [srat'] fiiliyle yakından ilişkilidir, bu da kelimenin en başından beri taşıdığı kaba ve müstehcen anlamı destekler. Tabirdeki и... и... yapısı, eylemin veya durumun kapsamlılığını, her yönüyle gerçekleştiğini vurgular.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
"И в рот, и в сраку" tabiri, Rus argosunun ve küfür jargonunun en ağır ifadelerinden biridir. Bu ifade, sadece fiziksel bir eylemi değil, aynı zamanda aşırı derecede aşağılanma, onur kırılması, istismar edilme veya tamamen sömürülme durumlarını metaforik olarak tanımlar. Yalçın Levin'in Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine çalışması, bu tür fiilsiz ifadelerin pragmatik analizinde, konuşmacının duyduğu aşırı tiksintiyi, öfkeyi veya diğerine karşı hissettiği tam hakimiyeti vurguladığını belirtir. Kültürel olarak, bu deyiş, kişinin hiçbir haysiyetinin kalmadığı, her yönden 'işgal edildiği' veya 'mahvedildiği' durumları anlatmak için kullanılır.
Sözcük, özellikle Rusya'daki hapishane kültürü olan феня [fe-nya] içinde ve genel sokak dilinde sıkça rastlanan bir ifadedir. Chalidze'nin Sovyet dönemindeki suçluların psikolojisi üzerine yaptığı çalışmalarda da bu tür ifadelerin, suçluların dünyasındaki hiyerarşi ve aşağılama mekanizmalarını pekiştirmede kullanıldığı görülmüştür. Bu ifade, bir kişinin kendi çıkarları uğruna her türlü alçaklığı, ahlaksızlığı veya onur kırıcı eylemi göze alabileceğini de ima edebilir. Plutser-Sarno'nun "Büyük Rus Küfür Sözlüğü"nde bu tür tabirlerin, Rus küfür geleneğinin yapısal anatomisini oluşturduğu ve çoğu zaman kelimelerin bireysel anlamlarını aşarak, kolektif bir duygu durumunu veya sosyal bir duruşu ifade ettiği vurgulanır. Aşırı derecede kaba, saldırgan ve provokatif bir kullanıma sahiptir ve muhatabına karşı duyulan en derin nefret, küçümseme veya hayal kırıklığını dile getirebilir.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).