Хреновое дело
(Hrenovoye delo)- Çok kötü, berbat, tatsız veya istenmeyen bir durum, iş veya mesele: Bir olayın, durumun ya da yapılacak bir işin son derece olumsuz, can sıkıcı veya problemli olduğunu belirtmek için kullanılan argo bir ifadedir.
1. Örnek Cümle:- Ну вот, хреновое дело, мы снова опоздали. [nu vot, hre-no-va-ye de-la, mı snova apa-zda-li]
- Eee, berbat bir durum, yine geç kaldık.
2. Örnek Cümle:- У нас тут хреновое дело намечается, лучше бы ты не ввязывался. [u nas tut hre-no-va-ye de-la na-mi-ça-yet-sa, luç-şe bı tı ni vvyaz-val-sa]
- Burada berbat bir iş (durum) ortaya çıkıyor, sen hiç bulaşmasan iyi olur.
3. Örnek Cümle:- Что делать, когда всё идёт так хреново? Это хреновое дело. [şto de-lat', kag-da vsyo idyot tak hre-no-va? e-ta hre-no-va-ye de-la]
- Her şey bu kadar berbat giderken ne yapılır? Bu berbat bir durum.
- Berbat iş / Kötü iş
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Хреновое дело
Latin Transkripsiyonu: Hrenovoye delo
Okunuşu ve Vurgu: [hre-no-va-ye de-la]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
İfade, Rusçada "yaban turpu" anlamına gelen ve argo bağlamda fallik çağrışımlar taşıyan, yaygın bir küfür kökünün yumuşatılmış biçimi olan хрен [hren] kelimesinden türeyen хреновое [hre-no-va-ye] (berbat, kötü) ve "iş, mesele, durum" anlamına gelen дело [de-la] kelimelerinin birleşimiyle oluşur. Хрен [hren] kelimesi, Rusçanın en kaba küfür köklerinden biri olan хуй [huy] kelimesinin yerine kullanılan, halk arasında daha kabul edilebilir bir örtmecedir (eufemizm). Dolayısıyla хреновое [hre-no-va-ye] kelimesi de "boktan", "berbat", "lanet olası" gibi ağır olumsuz anlamlar taşır. Vasmer'in etimolojik sözlüğüne göre хрен [hren] bitki adı olarak kökenini Proto-Slavca *chrěnъ kelimesine dayandırsa da, argodaki kullanımı Plutser-Sarno ve Elistratov gibi sözlüklerde genişçe ele alınmıştır. Bu bağlamda, ifade "berbat bir iş" veya "lanet olası bir durum" anlamına gelmektedir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu ifade, Rus argosunda ve gündelik kaba dilde son derece olumsuz, istenmeyen, tatsız veya kötü bir durumu, işi ya da meseleyi tanımlamak için kullanılır. Söz konusu durumun hayal kırıklığı, öfke, çaresizlik, rahatsızlık gibi duygular uyandırdığını vurgular. Хрен [hren] kelimesinin, хуй [huy] küfür kökünün daha "hafif" bir alternatifi olması nedeniyle, хреновое дело [hre-no-va-ye de-la] ifadesi de doğrudan хуёвое дело [hu-yo-va-ye de-la] kadar ağır bir küfür olmasa da, hala kaba ve argo bir ifadedir. Bu tür örtmeceler, konuşmacının kaba bir ifade kullanma arzusunu korurken, aynı zamanda toplumun daha resmi dil kurallarına kısmen uyma çabasını yansıtır. Levin'in müstehcen ifadeler üzerine yaptığı analizlerde belirtildiği gibi, bu tür kullanımlar konuşmacının duygusal yoğunluğunu artırmanın bir yolu olarak işlev görür. Genellikle samimi ortamlarda, arkadaşlar arasında veya informal konuşmalarda duyulur. Resmi veya nezaket gerektiren ortamlarda kullanılması kesinlikle uygun değildir. Post-Sovyet dönemde, toplumsal değişimlerle birlikte dilin daha serbest ve kaba kullanımlara açık hale gelmesiyle bu tür ifadelerin yaygınlığı artmıştır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).