1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Хер с полтиной
Latin Transkripsiyonu: Her s poltinoy
Okunuşu ve Vurgu: [her s pal-ti-nay]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

İfade, Rusçadaki dört temel küfür kökünden biri olan ve erkek cinsel organını ifade eden «хер» [her] kelimesi ile, 'yarım ruble' veya 'elli kopek' anlamına gelen «полтина» [pal-ti-na] kelimesinin enstrümental hali olan «полтиной» [pal-ti-nay] kelimesinin birleşiminden oluşur. Kelime anlamıyla "elli kopeklik pipi" veya "yarım rubleli pipi" şeklinde çevrilebilecek bu ifade, içerdiği küfür kelimesi ve maddi değere sahip bir miktar paranın anlamsız bir birleşiminden dolayı 'saçmalık', 'abeslik', 'hiçbir kıymeti olmayan şey' anlamını kazanmıştır. Vasmer (1986), «хер» kelimesinin eski Kiril alfabesindeki 'х' harfinin adı olduğunu ve bu harfin silinme veya çarpı işareti ('x') anlamlarında kullanılmasıyla, sıfır veya değersizlik kavramlarıyla da örtüşen bir kültürel geçmişe sahip olduğunu belirtir. Bu kombinasyon, ifadenin anlamsızlık ve değersizlik vurgusunu pekiştirir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

«Хер с полтиной» ifadesi, Rus argo ve küfür jargonunda bir şeyin tamamen saçma, anlamsız veya değersiz olduğunu vurgulamak için kullanılan güçlü bir deyimdir. Toplumsal veya kişisel düzeydeki öfke, bıkkınlık ve küçümsemeyi ifade eder. Bir açıklamanın, fikrin veya durumun ciddiye alınmaması gerektiğini, hatta aşağılayıcı derecede saçma olduğunu belirtir. Özellikle birine tepki gösterilirken, söylenenlerin tamamen boş ve anlamsız olduğu belirtilmek istendiğinde başvurulur. İfade, sıradan bir 'saçmalık'tan daha öteye geçerek, derin bir memnuniyetsizliği, alayı ve mutlak reddi içerir. Elistratov (2000) ve Mokienko & Nikitina (2000) gibi argoyu inceleyen dilbilimciler, bu tür kombinasyonların Rusça'da ne denli güçlü bir aşağılama aracı olabileceğini vurgular. Levin (1986) Rus dilinin müstehcen ifadelerinin pragmatik analizinde, bu tür fiilsiz kovma cümlelerinin veya pasif-agresif yapıların, konuşucunun duygusal durumunu ve otoriteye karşı reddini nasıl yansıttığını açıklar. Plutser-Sarno'nun (2005) "Büyük Rus Küfür Sözlüğü"nde de yer bulan bu ifade, Rus küfür dilinin müstehcen ve dışlayıcı gücünü, günlük yaşamdaki sıradan bir nesneyle (para) birleştirerek çarpıcı bir etki yaratır. Söz konusu durumun veya söylemin sadece yanlış değil, aynı zamanda aşağılık ve tiksindirici derecede absürt olduğunu belirtmek için kullanılır. Bu, konuşmacının konuya olan tam küçümsemesini ve tartışmayı bitirme arzusunu gösterir.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).