Гонорея
(Gonoreya)- Bel soğukluğu, triper (Cinsel yolla bulaşan hastalık): Tıbbi terimin sokak argosundaki ve halk dilindeki karşılığı.
1. Örnek Cümle:- Он где-то подцепил гонорею и теперь боится идти к врачу. [on gdi-to pat-tsi-pil ga-na-rye-yu i ti-pyer' ba-it-sa id-ti k vra-çu]
- Bir yerde bel soğukluğu kapmış, şimdi doktora gitmeye korkuyor.
2. Örnek Cümle:- В народе эту заразу называют просто триппер. [v na-ro-di e-tu za-ra-zu na-zı-va-yut pras-ta trip-pir]
- Halk arasında bu illete sadece triper derler.
- Pislik, baş belası, bulaşık durum veya tekinsiz iş (Mecazi argo): İnsanın başına dert açacak, bulaşılmaması gereken kötü ve sorunlu durumlar için kullanılan kaba benzetme.
1. Örnek Cümle:- Не связывайся с этой сделкой, это чистый триппер, проблем не оберёшься. [ni svya-zı-vay-sya s e-tay sdel-kay, e-to çis-tıy trip-pir, prab-lem ni a-bi-ryoş-sya]
- Bu işe hiç bulaşma, tam bir baş belası, dertten başını kaldıramazsın.
- Bel soğukluğu / Triper (cinsel organ hastalığı)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Гонорея
Latin Transkripsiyonu: Gonoreya
Okunuşu ve Vurgu: [ga-na-rye-ya] (Halk arasındaki argosu: триппер [trip-pir])
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Tıbbi bir terim olan гонорея [ga-na-rye-ya], Yunanca "gonos" (tohum) ve "rhoia" (akış) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Ancak Rus sokak argosunda ve günlük kaba konuşma dilinde bu hastalık neredeyse tamamen Almanca kökenli триппер [trip-pir] kelimesiyle ifade edilir. Almanca "Tripper" (bel soğukluğu) kelimesinden Rusçaya geçen bu terim, köken olarak Flemenkçe "trippen" (damlamak, sızmak) fiiline dayanmaktadır. 19. yüzyıldan itibaren Rus askeri ve tıbbi argosunda yerleşmiş, oradan da sokak diline sirayet etmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus toplumunda cinsel yolla bulaşan hastalıklar, Sovyetler Birliği dönemindeki yoğun ahlakçılık, tabulaştırma ve devletin resmi cinsel politikasızlığı sebebiyle her zaman büyük bir utanç ve gizlilik kaynağı olmuştur. Bu durum, hapishane kültürü olan феня [fe-nya] argosunda ve askerlik ortamında bu hastalıklara yönelik oldukça zengin, alaycı ve aşağılayıcı bir dilin gelişmesine yol açmıştır. Resmi dilde kullanılan гонорея [ga-na-rye-ya] kelimesi sokakta yerini doğrudan триппер [trip-pir] kelimesine bırakır. Bu kelimeler sadece fiziksel bir hastalığı tanımlamakla kalmaz, aynı zamanda güvenilmez, pis, insana bulaştığında dert açacak kişileri veya kaotik durumları tanımlamak için mecazi olarak da kullanılır. Kelimenin sıfat formu olan трипперный [trip-pir-nıy] ise argoda "bulaşık, pis, tekinsiz" anlamında bir hakaret sıfatı olarak kendine yer bulur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).